Adhyaya 34
Chapter 34 — होमादिविधिः (The Procedure for Homa and Related Rites)
অগ্নিদেৱে ধাপে ধাপে হোমবিধি বৰ্ণনা কৰে—স্থান আৰু সাধকৰ শুদ্ধিৰ পৰা আৰম্ভ কৰি অগ্নি-প্ৰতিষ্ঠা, আহুতি আৰু মোক্ষ-সংযুক্ত ধ্যানলৈকে। প্ৰথমে যাগস্থান প্ৰোক্ষণ-মন্ত্ৰে পবিত্ৰ কৰি বেদদেহ সদৃশ মণ্ডল অংকন কৰা হয়; তাৰ পিছত তোৰণপূজা, দিক্স্থাপন, দ্বাৰপাল বন্দনা আৰু অস্ত্ৰ-মন্ত্ৰে পুষ্প নিক্ষেপেৰে বিঘ্ননাশ কৰা হয়। ভূতশুদ্ধি, ন্যাস আৰু মুদ্ৰাৰ পাছত ৰক্ষাবিধান—সৰিষা ক্ষেপ, পঞ্চগব্য প্ৰস্তুতি, বহু কলশ স্থাপন; লোকপালৰ বাবে দহ কলশ আৰু ঈশান কোণত বর্ধনীসহ কুম্ভত হৰি আৰু অস্ত্ৰৰ প্ৰতিষ্ঠা। তাৰ পাছত হোম-যান্ত্ৰিকতা—শ্ৰুক/শ্ৰুৱ, পৰিধি, ইধ্ম বিন্যাস, প্ৰণীতা/প্ৰোক্ষণী জল, চৰুপাক, ৰেখা আঁকা, যোনি-মুদ্ৰা প্ৰদৰ্শন আৰু কুণ্ডত অগ্নি স্থাপন। কুণ্ডলক্ষ্মী (ত্রিগুণাত্মিকা প্ৰকৃতি) অগ্নিমধ্যত ধ্যানযোগ্য; অগ্নিক জীৱ আৰু মন্ত্ৰৰ যোনি তথা মুক্তিদাতা বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে। শেষত সমিধা আৰু আহুতি নিৰ্দিষ্ট সংখ্যাত (১০৮সহ) অৰ্পণ কৰি সপ্তজিহ্বা বৈষ্ণৱ অগ্নিক অসংখ্য সূৰ্যৰ দৰে দীপ্তিমান ৰূপে ধ্যান কৰা হয়।
Shlokas
Verse 1
इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये पवित्रारोहणे श्रीधरनित्यपूजाकथनं नाम त्रयस्त्रिंशोध्यायः अथ चतुस्त्रिंशो ऽध्यायः होमादिविधिः अग्निर् उवाच विशेदनेन मन्त्रेण यागस्थानञ्च भूषयेत् नमो ब्रह्मण्यदेवाय श्रीधरायाव्ययात्मने
এইদৰে আদিমহাপুৰাণ অগ্নিপুৰাণত পবিত্ৰাৰোহণ-প্ৰকৰণৰ ‘শ্ৰীধৰ নিত্যপূজা কথন’ নামৰ তেত্ৰিশতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল। এতিয়া চৌত্ৰিশতম অধ্যায়—‘হোমাদি বিধি’। অগ্নিয়ে ক’লে—বিশেদন (শুদ্ধি/প্ৰোক্ষণ) মন্ত্ৰেৰে যাগস্থান ভূষিত তথা সংস্কৃত কৰিব। ব্ৰাহ্মণ্যদেৱ, অব্যয়াত্মা শ্ৰীধৰক নমস্কাৰ।
Verse 2
ॐ क्रीमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः ऋग्यजुःसामरूपाय शब्ददेहाय विलिख्य मण्डलं सायं यागद्रव्यादि चाहरेत्
‘ওঁ ক্ৰীং’—ই বীজাক্ষৰ। চিহ্নিত পাঠ অনুসৰি ঋগ্‑যজুঃ‑সামৰূপ শব্দদেহ দেৱতাৰ বাবে মণ্ডল অংকন কৰি, সন্ধিয়াত যাগদ্ৰব্যাদিো সংগ্ৰহ কৰিব।
Verse 3
प्रक्षालितकराङ्घ्रिः सन् विन्यस्यार्घ्यकरो नरः अर्घ्यादिभिस्तु शिरः प्रोक्ष्य द्वारदेशादिकं यथा
হাত‑ভৰি ধুই মানুহে অৰ্ঘ্যপাত্ৰ হাতত ল’ব; অৰ্ঘ্য আদি পবিত্ৰ জলে প্ৰোক্ষণ কৰি নিজৰ মস্তক শুদ্ধ কৰিব; আৰু ক্ৰম অনুসৰি দ্বাৰদেশ আদি নিৰ্দিষ্ট স্থানসমূহো শুদ্ধ কৰিব।
Verse 4
आरभेद् द्वारयागञ्च तोरणेशान् प्रपूजयेत् अश्वत्थोदुम्बरवटप्रक्षाः पूर्वादिगा नगाः
আৰম্ভতে দ্বাৰযাগ কৰিব আৰু তোৰণৰ অধিষ্ঠাতা দেৱতাসকলক বিধিপূৰ্বক পূজা কৰিব। অশ্বত্থ, উদুম্বৰ, বট আৰু প্ৰক্ষা—এই পবিত্ৰ গছসমূহ পূৰ্ব দিশৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ক্ৰমে দিশসমূহত স্থাপনীয়।
Verse 5
ऋगिन्द्रशोभनं प्रास्यां युजुर्यमसुभद्रकम् सामापश् च सुधन्वाख्यं सोमाथर्वसुहोत्रकम्
পূৰ্ব দিশত ঋগ্বেদ ‘ইন্দ্ৰশোভন’, যজুৰ্বেদ ‘যমসুভদ্ৰক’, সামবেদ ‘সুধন্বা’, আৰু সোমপৰম্পৰাসহ অഥৰ্ববেদ ‘সুহোত্ৰক’ নামে প্ৰসিদ্ধ।
Verse 6
तोरणान्तः पताकाश् च कुमुदाद्या घटद्वयम् द्वारि द्वारि स्वनाम्नार्च्याः पूर्वे पूर्णश् च पुष्करः
তোৰণৰ দুয়োটা প্ৰান্তত পতাকা স্থাপন কৰিব। প্ৰতিটো দ্বাৰত ‘কুমুদ’ আদি নামৰ দুটা কৰি ঘট ৰাখি, সিহঁতক স্বনামেই অর্চনা কৰিব। পূৰ্বফালে ‘পূর্ণ’ আৰু ‘পুষ্কৰ’ নামৰ ঘট স্থাপনীয়।
Verse 7
आनन्दनन्दनौ दक्षे वीरसेनः सुषेणकः सम्भवप्रभवौ सौम्ये द्वारपांश् चैव पूजयेत्
দুৱাৰৰ সোঁফালে আনন্দ আৰু নন্দনক পূজা কৰিব; দক্ষিণ দিশত বীৰসেন আৰু সুষেণকক; আৰু বাঁওফালে সম্ভৱ আৰু প্ৰভৱক—এইদৰে দ্বাৰপালসকলক পূজা কৰা উচিত।
Verse 8
अस्त्रजप्तपुष्पक्षेपाद्विघ्नानुत्सार्य संविशेत् भूतशुद्धिं विधायाथ विन्यस्य कृतमुद्रवः
অস্ত্ৰ-মন্ত্ৰে জপিত ফুল নিক্ষেপ কৰি বিঘ্ন দূৰ কৰি তাৰ পিছত প্ৰৱেশ কৰিব। তাৰ পাছত ভূতশুদ্ধি সম্পন্ন কৰি, ন্যাস স্থাপন কৰি আৰু বিধিমতে মুদ্ৰা কৰি সাধক আগবাঢ়িব।
Verse 9
फट्कारान्तां शिखां जप्त्वा सर्षपान् दिक्षु निक्षिपेत् वासुदेवेन गोमूत्रं सङ्कर्षणेन गोमयम्
‘ফট্’কাৰান্ত শিখা-মন্ত্ৰ জপ কৰি দিশসমূহত সৰিষা নিক্ষেপ কৰিব। বাসুদেৱ-মন্ত্ৰে গোমূত্ৰ ছিটাব আৰু সংকর্ষণ-মন্ত্ৰে গোবৰ প্ৰয়োগ কৰিব।
Verse 10
प्रद्युम्नेन पयस्तज्जात् दधि नारायणाद् घृतम् एकद्वित्र्यादिवाराणि घृताद्वै भागतोधिकम्
প্ৰদ্যুম্নৰ পৰা দুধ উৎপন্ন হয়; তাৰ পৰা দই জন্মে; আৰু নাৰায়ণৰ পৰা ঘৃত লাভ হয়। এক, দুই, তিন আদি বাৰ মথন/পাক কৰিলে সাধাৰণ ঘৃততকৈ অংশত অধিক ফলন হয়।
Verse 11
घृतपात्रे तदेकत्र पञ्चगव्यमुदाहृतम् मण्डपप्रोक्षणायैकञ्चापरम्प्राशनाय च
ঘৃতৰ পাত্ৰত পঞ্চগব্য একেলগে প্ৰস্তুত কৰা হয়। তাৰ এক অংশ মণ্ডপ প্ৰোক্ষণ (পবিত্ৰীকৰণ)ৰ বাবে আৰু আন অংশ প্ৰাশন/আচমনৰ বাবে নিয়োজিত কৰা উচিত।
Verse 12
आनीय दशकुम्भेषु इन्द्राद्यान् लोकपान् यजेत् पूज्याज्ञां श्रावयेत्तांश् च स्थातव्यं चाज्ञया हरेः
দশটা কুম্ভ আনি তাত ইন্দ্ৰ আদি লোকপালসকলক পূজা কৰিব। পূজাৰ পাছত সন্মানযোগ্য আজ্ঞা তেওঁলোকক শুনাব, আৰু হৰি (বিষ্ণু)ৰ বিধান অনুসাৰে তেওঁলোকে নিজ নিজ স্থানত অৱস্থিত থাকিব।
Verse 13
यागद्रव्यादि संरक्ष्य विकिरान् विकिरेत्ततः मूलाष्टशतसञ्जप्तान् कुशकूर्चान् हरेश् च तान्
যাগদ্ৰব্য আদি সুৰক্ষিত কৰি তাৰ পাছত বিকিৰ (অনুষ্ঠান-কণা) ছটিয়াব। তাৰ পিছত মূলমন্ত্ৰ আঠশ বাৰ জপে সংস্কৃত কুশকূৰ্চসমূহ আঁতৰাব।
Verse 14
ऐशान्यां दिशि तत्रस्थं स्थाप्यं कुम्भञ्च वर्धनीं कुम्भे साङ्गं हरिं प्रार्च्य वर्धन्यामस्त्रमर्चयेत्
ঈশান (উত্তৰ-পূৰ্ব) দিশত তাত কুম্ভ আৰু বৰ্ধনী পাত্ৰ স্থাপন কৰিব। কুম্ভত হৰিক সাঙ্গভাবে বিধিপূৰ্বক পূজা কৰি, বৰ্ধনীত অস্ত্ৰ-মন্ত্ৰৰ অর্চনা কৰিব।
Verse 15
प्रदक्षिणं यागगृहं वर्धन्याच्छिन्नधारया सिञ्चन्नयेत्ततः कुम्भं पूजयेच्च स्थिरासने
যাগগৃহ প্ৰদক্ষিণ কৰি বৰ্ধনী পৰা অবিচ্ছিন্ন জলধাৰাৰে সিঞ্চন কৰিব। তাৰ পাছত স্থিৰ আসনত বহি কুম্ভৰ পূজা কৰিব।
Verse 16
सपञ्चरत्नवस्त्राढ्यकुम्भे गन्धादिभिर्हरिम् वर्धन्यां हेमगर्भायां यजेदस्त्रञ्च वामतः
পঞ্চৰত্ন আৰু বস্ত্ৰে সমৃদ্ধ কুম্ভত গন্ধ আদি উপচাৰে হৰিক পূজা কৰিব। আৰু হেমগৰ্ভা বৰ্ধনী পাত্ৰত বাওঁফালে স্থাপন কৰি অস্ত্ৰ-মন্ত্ৰকো পূজা কৰিব।
Verse 17
तत्समीपे वास्तुलक्ष्मीं भूविनायकमर्चयेत् स्रपनं कल्पयेद्विष्णोः सङ्क्रान्त्यादौ तथैव च
সেই স্থানৰ ওচৰত বাস্তু-লক্ষ্মী আৰু ভূ-ৱিনায়কক বিধিপূৰ্বক পূজা কৰিব লাগে। লগতে সংক্রান্তি আদি শুভক্ষণত বিষ্ণুৰ স্ৰপন (অভিষেক)ো তদ্ৰূপে আয়োজন কৰিব লাগে।
Verse 18
पूर्णकुम्भान् नव स्थाप्य नवकोणेषु निर्ब्रणान्
নৱটা পূৰ্ণ কুম্ভ স্থাপন কৰি সিহঁতক নৱ কোণত বিন্যাস কৰিব লাগে; সকলো কুম্ভ যেন নিৰ্দোষ, অখণ্ড আৰু অক্ষত থাকে।
Verse 19
पूर्वादिकलसेग्न्यादौ पञ्चामृतजलादिकम् दधि क्षीरं मधूष्णीदं पाद्यं स्याच्चतुरङ्गकम्
পূৰ্ব দিশত কলশ-বিন্যাস আৰু অগ্নি প্ৰজ্বালন আদি কৰ্ম আৰম্ভ হ’লে পঞ্চামৃত, জল আদি নিবেদন কৰিব লাগে। দধি, ক্ষীৰ, মধু আৰু উষ্ণ জল—এই চাৰিটাই চতুৰঙ্গ পাদ্য (পদপ্ৰক্ষালন জল)।
Verse 20
पद्मश्यामाकदूर्वाश् च विष्णुपत्नी च पाद्यकम् तथाष्टाङ्गार्घ्यमाख्यातं यवगन्धफलाक्षतम्
পাদ্যত পদ্ম, শ্যামাক ধান্য, দূৰ্বা ঘাঁহ আৰু বিষ্ণুপত্নী (তুলসী) সংযুক্ত কৰিব লাগে। আৰু অষ্টাঙ্গ অৰ্ঘ্য যৱ, গন্ধদ্ৰব্য, ফল আৰু অক্ষতৰে গঠিত বুলি কোৱা হৈছে।
Verse 21
कुशाः सिद्धार्थपुष्पानि तिला द्रव्याणि चार्हणम् लवङ्गकक्कोलयुते दद्यादाचमनीयकम्
কুশ ঘাঁহ, সিদ্ধার্থ-পুষ্প, তিল আৰু পূজাৰ যোগ্য অন্যান্য দ্ৰব্য অৰ্পণ কৰিব লাগে। লগতে লৱংগ আৰু কক্কোল সংযুক্ত সুগন্ধিত আচমনীয় (আচমন জল) দিব লাগে।
Verse 22
स्नापयेन्मूलमन्त्रेण देवं पञ्चामृतैर् अपि शुद्धोदं मध्यकुम्भेन देवमूर्ध्नि विनिःक्षिपेत्
মূলমন্ত্ৰে দেৱতাক স্নান কৰাই পঞ্চামৃতৰ দ্বাৰাও অভিষেক কৰিব লাগে। তাৰ পিছত মধ্যকলশৰ শুদ্ধ জল দেৱতাৰ মস্তকৰ ওপৰত ঢালিব লাগে।
Verse 23
कलशान्निःसृतं तोयं कूर्चाग्रं संस्पृशेन्नरः शुद्धोदकेन पाद्यञ्च अर्घ्यमाचमनन्ददेत्
কলশৰ পৰা নিৰ্গত জল কূৰ্চ (কুশগুচ্ছ)ৰ অগ্ৰভাগেৰে স্পৰ্শ কৰিব লাগে। তাৰ পিছত শুদ্ধ জলে পাদ্য, অৰ্ঘ্য আৰু আচমনীয় দান কৰিব লাগে।
Verse 24
परिमृज्य पटेनाङ्गं सवस्त्रं मण्डलं नयेत् तत्राभ्यर्च्याचरेद्धोमं कुण्डादौ प्राणसंयमी
বস্ত্ৰেৰে দেহ মচি, বস্ত্ৰধাৰী অৱস্থাতেই মণ্ডলস্থানলৈ যাব লাগে। তাত পূজা কৰি, প্ৰাণসংযমী সাধকে কুণ্ড আদি ব্যৱস্থাত হোম কৰিব লাগে।
Verse 25
प्रक्षाल्य हस्तौ रेखाश् च तिस्रः पूर्वाग्रगामिनीः चार्हणा इति ख, ङ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः दूर्वाग्रमिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः दक्षिणादुत्तराश् च तिस्रश् चैवओत्तराग्रगाः
দুয়োটা হাত ধুই, অগ্ৰভাগ পূবমুখী হোৱা তিনিটা ৰেখা আঁকিব লাগে। (কিছুমান পাঠত ‘চাৰ্হণা’ আছে, আৰু কিছুমানত ‘দূৰ্বাৰ অগ্ৰভাগেৰে’ বুলি পাঠভেদ আছে।) তেনেদৰে দক্ষিণৰ পৰা উত্তৰলৈ, অগ্ৰভাগ উত্তৰমুখী হোৱা তিনিটা ৰেখাও আঁকিব লাগে।
Verse 26
अर्घ्योदकेन सम्प्रोक्ष्य योनिमुद्राम्प्रदर्शयेत् ध्यात्वाग्निरूपञ्चाग्निन्तु योन्यां कुण्डे क्षिपेन्नरः
অৰ্ঘ্যজলেৰে সম্যক্ প্ৰোক্ষণ কৰি যোনিমুদ্ৰা প্ৰদৰ্শন কৰিব লাগে। তাৰ পিছত অগ্নিৰূপ ধ্যান কৰি, যোনিত অগ্নি স্থাপন কৰি কুণ্ডত নিক্ষেপ কৰিব লাগে।
Verse 27
पात्राण्यासादयेत् पश्चाद्दर्भश्रुक्श्रुवकादिभिः बाहुमात्राः परिधय इध्मव्रश् चनमेव च
তাৰ পিছত দৰ্ভ, শ্ৰুক, শ্ৰুৱা আদি যজ্ঞোপকৰণসহ সকলো পাত্ৰ যথাস্থানে স্থাপন কৰিব; আৰু বাহুমাত্ৰ পৰিধি-কাঠ, ইধ্ম (ইন্ধন) আৰু বৃশ্চন (ঝাড়ঝুঁটি/কাঠৰ টুকুৰা)ও ৰাখিব।
Verse 28
प्रणीता प्रोक्षणीपात्रमाज्यस्थाली घृतादिकम् प्रस्थद्वयं तण्डुलानां युग्मं युग्ममधोमुखम्
প্ৰণীতা-পাত্ৰ, প্ৰোক্ষণী-পাত্ৰ, আজ্যস্থালী আৰু ঘৃতাদি দ্ৰব্য যথাবিধি সজাব। তণ্ডুল (চাউল)-ৰ পৰিমাণ দুই প্ৰস্থ; আৰু পাত্ৰসমূহ জোৰে জোৰে, প্ৰতিটো জোৰ মুখ তললৈ কৰি ৰাখিব।
Verse 29
प्रणीताप्रोक्षणीपात्रे न्यसेत् प्रागग्रगं कुशम् अद्भिः पूर्यप्रणीतान्तु ध्यात्वा देवं प्रपूज्य च
প্ৰণীতা আৰু প্ৰোক্ষণী পাত্ৰত পূৰ্বমুখী অগ্ৰযুক্ত কুশ স্থাপন কৰিব। তাৰ পিছত প্ৰণীতাক জলেৰে পূৰ্ণ কৰি, দেৱতাক ধ্যান কৰি বিধিপূৰ্বক পূজা কৰিব।
Verse 30
प्रणीतां स्थापयेदग्रे द्रव्याणाञ्चैव मध्यतः प्रोक्षणीमद्भिः सम्पूर्य प्रार्च्य दक्षे तु विन्यसेत्
প্ৰণীতা-পাত্ৰ আগত স্থাপন কৰি দ্ৰব্যসমূহ মধ্যভাগত ৰাখিব। তাৰ পিছত প্ৰোক্ষণী পাত্ৰ জলেৰে পূৰ্ণ কৰি, তাক অৰ্চনা কৰি সোঁ (দক্ষিণ) ফালে বিন্যাস কৰিব।
Verse 31
चरुञ्च श्रपयेदग्नौ ब्रह्माणं दक्षिणे न्यसेत् कुशानास्तीर्य पूर्वादौ परिधीन् स्थापयेत्ततः
অগ্নিত চৰু (যজ্ঞ-পাক) ৰান্ধিব; ব্ৰহ্মা ঋত্বিজক দক্ষিণ ফালে বহুৱাব। পূৰ্ব দিশৰ পৰা আৰম্ভ কৰি কুশ পাথৰি, তাৰ পিছত পৰিধি-কাঠসমূহ যথাস্থানে স্থাপন কৰিব।
Verse 32
वैष्णवीकरणं कुर्याद् गर्भाधानादिना नरः गर्भाधानं पुंसवनं सीमन्तोन्नयनञ्जनिः
মানুহে গৰ্ভাধান আদি সংস্কাৰদ্বাৰা বৈষ্ণৱীকৰণ কৰিব লাগে—গৰ্ভাধান, পুংসৱন আৰু সীমন্তোন্নয়ন।
Verse 33
नामादिसमावर्तनान्तं जुहुयादष्ट चाहुतीः पूर्णाहुतीः प्रतिकर्म श्रुचा स्रुवसुयुक्तया
‘নাম’ আদি মন্ত্ৰৰ পৰা সমাৱর্তনান্তলৈ অষ্ট আহুতি দিয়া উচিত; আৰু প্ৰতিটো কৰ্মত শ্রুচিৰ সৈতে স্ৰুৱ যুক্ত কৰি পূৰ্ণাহুতিো দিব লাগে।
Verse 34
कुण्डमध्ये ऋतुमतीं लक्ष्मीं सञ्चिन्त्य होमयेत् कुण्डलक्ष्मीः समाख्याता प्रकृतिस्त्रिगुणात्मका
কুণ্ডৰ মধ্যত ঋতুমতী লক্ষ্মীক ধ্যান কৰি হোম কৰিব লাগে; তেওঁ ‘কুণ্ড-লক্ষ্মী’ নামে খ্যাত, ত্ৰিগুণাত্মিকা প্ৰকৃতি।
Verse 35
सा योनिः सर्वभूतानां विद्यामन्त्रगणस्य च विमुक्तेः कारणं वह्निः परमात्मा च मुक्तिदः
বহ্নি সকলো ভূতৰ যোনি/মূলো আৰু বিদ্যা-মন্ত্ৰগণৰো উৎস; অগ্নি বিমুক্তিৰ কাৰণ, পৰমাত্মা আৰু মোক্ষদাতা।
Verse 36
प्राच्यां शिरः समाख्यातं बाहू कोणे व्यवस्थितौ ईशानाग्नेयकोणे तु जङ्घे वायव्यनैरृते
পূব দিশত শিৰ বুলি কোৱা হৈছে; দুয়ো বাহু কোণসমূহত অৱস্থিত; ঈশান আৰু আগ্নেয় কোণত জঙ্ঘা, আৰু বায়ব্য আৰু নৈঋত্য কোণতো (পাদ/জঙ্ঘাৰ বিন্যাস) আছে।
Verse 37
उदरं कुण्डमित्युक्तं योनिर्योनिर्विधीयते गुणत्रयं मेखलाः स्युर्ध्यात्वैवं समिधो दश
উদৰক কুণ্ড বুলি কোৱা হৈছে আৰু গৰ্ভাশয়ক যোনি-আসন ৰূপে ভাবিব লাগে। তিন গুণক মেখলা-ৰূপে ধ্যান কৰি, এইদৰে ধ্যানান্তে দহটা সমিধা অৰ্পণ কৰিব।
Verse 38
पञ्चाधिकांस्तु जुहुयात् प्रणवान्मुष्टिमुद्रया पुनराघारौ जुहुयाद्वाय्वग्न्यन्तं ततः श्रपेत्
নিৰ্দিষ্ট সংখ্যাতকৈ পাঁচটা অধিক আহুতি দিব, মুষ্টি-মুদ্ৰা ধৰি প্ৰণৱ (ওঁ) উচ্চাৰণ কৰিব। তাৰ পাছত বায়ু-অগ্নি-অন্ত মন্ত্রে পুনৰ দুটা আঘাৰ আহুতি দি, তাৰ পিছত শ্রপণ (পাক) কৰিব।
Verse 39
ईशान्तं मूलमन्त्रेण आज्यभागौ तु होमयेत् उत्तरे द्वादशान्तेन दक्षिणे तेन मध्यतः
ঈশান-অন্ত মূলমন্ত্রে দুটা আজ্যভাগ হোম কৰিব। উত্তৰ ফালে ‘দ্বাদশান্ত’ সূত্ৰে, দক্ষিণ ফালেও সেই একে সূত্ৰে, আৰু মধ্যতো তদ্ৰূপে অৰ্পণ কৰিব।
Verse 40
व्याहृत्या पद्ममध्यस्थं ध्यायेद्वह्निन्तु संस्कृतम् वैष्णवं सप्तजिह्वं च सूर्यकोटिसमप्रभम्
ব্যাহৃতি উচ্চাৰণ কৰি, পদ্মৰ মধ্যস্থিত সংস্কৃত অগ্নিক ধ্যান কৰিব—যি বৈষ্ণৱ-স্বভাব, সপ্তজিহ্বা আৰু কোটি সূৰ্যৰ ন্যায় দীপ্তিমান।
Verse 41
चन्द्रवक्त्रञ्च सूर्याक्षं जुहुयाच्छतमष्ट च तदर्धञ्चाष्ट मूलेन अङ्गानाञ्च दशांशतः
‘চন্দ্ৰবক্ত্ৰ’ আৰু ‘সূৰ্যাক্ষ’ মন্ত্ৰ-দেৱতাৰ উদ্দেশে একশ আঠ আহুতি দিব; তাৰ পাছত তাৰ অর্ধেক অৰ্থাৎ চুয়ান্ন আহুতি দিব। পুনৰ মূলমন্ত্রে অঙ্গ-মন্ত্রসমূহৰ আহুতি মুখ্য সংখ্যাৰ দশাংশ অনুসাৰে কৰিব।
Frequently Asked Questions
It begins with purification and threshold worship (prokṣaṇa, toraṇa/dvārapāla), proceeds through bhūta-śuddhi–nyāsa–mudrā and protective rites, establishes kalaśas (including lokapālas), and then installs Agni via yoni-mudrā before arranging implements and commencing oblations.
By explicitly defining Agni as the womb of beings and mantras and as the giver of liberation, and by placing Kuṇḍa-Lakṣmī (Prakṛti, tri-guṇa) at the ritual center—making correct external procedure a support for inner metaphysical realization.