Previous Verse
Next Verse

Shloka 21

अक्रूरस्य गोकुलगमनम्—दर्शन-लालसा, अंशावतार-बोधः, विष्णु-स्तुतिः

सविलासस्मिताधारं बिभ्राणं मुखपङ्कजम् तुङ्गरक्तनखं पद्भ्यां धरण्यां सुप्रतिष्ठितम्

savilāsasmitādhāraṃ bibhrāṇaṃ mukhapaṅkajam tuṅgaraktanakhaṃ padbhyāṃ dharaṇyāṃ supratiṣṭhitam

يحمل وجهًا كزهرة اللوتس يستند إلى ابتسامة لطيفة ذات دلال؛ وبقدمين ساميتين تلمع أظفارهما بحمرة، يقف راسخًا على الأرض، هو العليّ الحاضر في العالم بثبات.

सविलासस्मिताधारम्having a support/basis of playful smile
सविलासस्मिताधारम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootस-विलास-स्मित-आधार (प्रातिपदिक; विलास + स्मित + आधार)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; विशेषण—‘आधार’ इति प्रधान, ‘सविलासस्मित’ इति विशेषणसमासः
बिभ्राणम्bearing, holding
बिभ्राणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootभृ (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; परस्मैपदी; ‘धारयन्’ इत्यर्थः
मुखपङ्कजम्lotus-like face
मुखपङ्कजम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमुख-पङ्कज (प्रातिपदिक; मुख + पङ्कज)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय—‘पङ्कजं मुखम्’ (lotus-like face)
तुङ्गरक्तनखम्with high/raised, red nails
तुङ्गरक्तनखम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootतुङ्ग-रक्त-नख (प्रातिपदिक; तुङ्ग + रक्त + नख)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण—‘उन्नत-रक्त-नखयुक्तम्’
पद्भ्याम्with (his) two feet
पद्भ्याम्:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootपद् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), द्विवचन
धरण्याम्on the earth/ground
धरण्याम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootधरणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन
सुप्रतिष्ठितम्well-established, firmly set
सुप्रतिष्ठितम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootसु-प्रतिष्ठित (प्रातिपदिक; प्रति-स्था धातोः क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘सु’ उपसर्गयुक्तम्

Sage Parāśara (to Maitreya)

Speaker: Parasara

Teaching: Devotional

Quality: reverential, rasa-rich description

Avatara: Krishna

Purpose: To lighten the earth’s burden by destroying adharmic rulers and re-establishing dharma through divine presence among the Yādavas.

Leela: Loka-rakshana

Dharma Restored: Stability of dharma on earth through the Lord’s manifest protection and righteous order

Vishnu Form: Krishna

V
Vishnu
E
Earth (Dharani)

FAQs

It presents the Lord’s auspicious, compassionate sovereignty—His beauty is not merely aesthetic but a sign of grace that steadies the devotee’s mind in meditation.

As a dhyāna-description: Parāśara offers concrete attributes (face, smile, feet) so the seeker can contemplate the Supreme with devotion and steadiness.

It conveys immanence: the transcendent Supreme also abides within and supports the world-order, grounding dharma and cosmic stability.