Home›Skanda Purana›Prabhasa Khanda›Prabhasa Kshetra Mahatmya›Adhyaya 7›Shloka 100
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 100

Devanagari script

एतत्स्मृतं प्रियतमं मम देवि नित्यं क्षेत्रं पवित्रमृषिसिद्धगणाभिरम्यम् । अस्मिन्मृताः सकलजीवमृतोऽपि देवि स्वर्गात्परं समुपयांति न संशयोऽत्र

Transliteration

etatsmṛtaṃ priyatamaṃ mama devi nityaṃ kṣetraṃ pavitramṛṣisiddhagaṇābhiramyam | asminmṛtāḥ sakalajīvamṛto'pi devi svargātparaṃ samupayāṃti na saṃśayo'tra

Translation

يا ديفي، إنّ هذا الموضع المقدّس إذا ذُكِر كان أحبَّ الأقاليم إليّ وأبقاها، طاهرًا بهيًّا تأنس به جموع الرِّشيّين والسِّدّهات. ومن مات فيه—وإن كان الموتُ نصيبَ جميع الكائنات—بلغ مقامًا فوق السماء؛ ولا شكّ في ذلك.

Word by Word
एतत्this
एतत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन — Nominative singular (demonstrative)
स्मृतम्remembered, spoken of
स्मृतम्:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootस्मृत (कृदन्त; √स्मृ)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन — ‘remembered/mentioned’ (qualifies एतत्)
प्रियतमम्most beloved
प्रियतमम्:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रियतम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन — Superlative adjective, nominative singular (qualifies एतत्)
ममof me / my
मम:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6/सम्बन्ध), एकवचन — Genitive singular
देविO Goddess
देवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन — Vocative singular
नित्यम्always
नित्यम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverbial accusative used as avyaya) — ‘always’
क्षेत्रम्sacred field/place
क्षेत्रम्:
Karta (Subject/apposition)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन — Nominative singular (apposition to एतत्)
पवित्रम्pure, holy
पवित्रम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपवित्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन — Nominative singular (qualifies क्षेत्रम्)
ऋषिसिद्धगणाभिरम्यम्delightful to sages and siddha-groups
ऋषिसिद्धगणाभिरम्यम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootऋषि-सिद्ध-गण-अभिरम्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन — Nominative singular (qualifies क्षेत्रम्); समासः तृतीया-तत्पुरुष (ऋषिसिद्धगणैः अभिरम्यम् = delightful/pleasing to groups of sages and siddhas)
अस्मिन्in this (place)
अस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7/अधिकरण), एकवचन — Locative singular
मृताः(those) who have died
मृताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootमृत (कृदन्त; √मृ)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन — ‘dead’ (used substantively: those who die)
सकलजीवमृतःeven one who is dead to all beings (utterly dead)
सकलजीवमृतः:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootसकल-जीव-मृत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन — Nominative singular; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (सकलजीवानां मृतः = dead for all beings / universally dead)
अपिeven, also
अपि:
Sambandha (Particle relation)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपवाद-अव्यय (particle: even/also)
देविO Goddess
देवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन — Vocative singular
स्वर्गात्from heaven
स्वर्गात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootस्वर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5/अपादान), एकवचन — Ablative singular
परम्beyond (it), higher
परम्:
Karma (Goal/object/कर्म)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2/कर्म), एकवचन — Accusative singular (goal)
समुपयान्तिattain, go to
समुपयान्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-उप-या (धातु)
Formलट् (वर्तमानकाल/Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन — they go/attain
नno / not
न:
Nishedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
संशयःdoubt
संशयः:
Pratijna/Predicate (विधेय)
TypeNoun
Rootसंशय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन — Nominative singular
अत्रhere, in this matter
अत्र:
Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place: here)
Speaker

Śiva (addressing Devī)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī/Pārvatī

Visual Art Cues

Scene: A panoramic vision of Prabhāsa as a luminous sacred region: pure air, sages and siddhas moving in the sky, the Someśvara shrine shining; a departing soul at Prabhāsa is gently lifted beyond the layered heavens into a tranquil, formless radiance.

Characters & Entities
Ś
Śiva
D
Devī
P
Prabhāsa Kṣetra (implied)
Ṛ
Ṛṣis
S
Siddhas
S
Svarga

FAQs

The kṣetra is portrayed as a liberating sacred geography: remembrance and final departure there lead beyond ordinary heavenly merit.

Prabhāsa Kṣetra, celebrated as Śiva’s most beloved eternal holy region.

Not a detailed rite, but two practices are implied: smaraṇa (remembering the kṣetra) and the exceptional merit associated with dying in the kṣetra.

←Previous Verse
Next Verse→