Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 15

Devanagari script

निष्कलं विमलं देवं देवदेवं सुरात्मकम् । हेतुप्रमाणरहितं कल्पनाभाववर्जितम्

Transliteration

niṣkalaṃ vimalaṃ devaṃ devadevaṃ surātmakam | hetupramāṇarahitaṃ kalpanābhāvavarjitam

Translation

ذلك الإله منزَّهٌ عن الأجزاء، طاهرٌ بلا دنس؛ إلهُ الآلهة وجوهرُ السماويين؛ متحرّرٌ من برهان العلّة والقياس، غيرُ ممسوسٍ بالخيال ولا بصناعة المفاهيم.

Word by Word

• निष्कलम्: partless
• निष्कलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: निष्कल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (देवम् इति विशेष्यस्य)

• विमलम्: pure
• विमलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: विमल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• देवम्: the god; deity
• देवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• देवदेवम्: God of gods
• देवदेवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (देवानां देवः)

• सुरात्मकम्: having divine nature
• सुरात्मकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सुर (प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (सुरः आत्मा यस्य / सुरस्वभावः)

• हेतुप्रमाणरहितम्: devoid of cause and proof
• हेतुप्रमाणरहितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: हेतु (प्रातिपदिक) + प्रमाण (प्रातिपदिक) + रहित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—द्वन्द्वः (हेतु+प्रमाण) ततः तत्पुरुषः (…रहितम्)

• कल्पनाभाववर्जितम्: free from the state of imagination/conceptualization
• कल्पनाभाववर्जितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: कल्पना (प्रातिपदिक) + भाव (प्रातिपदिक) + वर्जित (कृदन्त; √वृज्/वर्ज् त्यागे, क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (कल्पनायाः भावः) + तत्पुरुषः (भावात् वर्जितम्)

Speaker

Deductive (Prabhāsa-māhātmya context): narrator/teacher figure

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (Somnātha)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A serene Prabhāsa shoreline-temple landscape: the Somnātha Liṅga radiating cool, stainless light; sages in silent contemplation; the deity suggested as formless luminosity beyond depiction.

Characters & Entities

• Śiva (implied)
• Prabhāsa (context)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The supreme Śiva is beyond conceptual thought and even the usual instruments of proof—realized as pure, undivided reality.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa kṣetra by the ongoing Prabhāsakṣetra-māhātmya context.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse provides theological description rather than ritual instruction.