Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 65

ब्रह्मासृजत्सखीं तस्याः कपिलां विपुलेक्षणाम् । हरिणीं हरिरप्याशु वज्रिणीमपि देवराट् । न्यंकुं विनोदनार्थं च सरस्वत्या ददौ हरः

brahmāsṛjatsakhīṃ tasyāḥ kapilāṃ vipulekṣaṇām | hariṇīṃ harirapyāśu vajriṇīmapi devarāṭ | nyaṃkuṃ vinodanārthaṃ ca sarasvatyā dadau haraḥ

خلق براهما لها رفيقةً هي «كَبِلا» واسعةَ العينين. وخلق هاري سريعًا رفيقةً أخرى هي «هَرِني»؛ وصنع إندرا، ملكُ الآلهة، «فَجرِني» أيضًا. وأعطى هارا (شِڤا) لسَرَسْوَتي «نْيَنْكُو» لتتسلى به.

brahmāBrahmā
brahmā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
asṛjatcreated
asṛjat:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootsṛj (धातु)
Formलुङ् (Aorist), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
sakhīma female companion/friend
sakhīm:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsakhī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
tasyāḥof her
tasyāḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
kapilāmtawny/brown
kapilām:
Karma-anvaya (कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootkapilā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (sakhīm)
vipula-īkṣaṇāmwide-eyed
vipula-īkṣaṇām:
Karma-anvaya (कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootvipula (प्रातिपदिक) + īkṣaṇā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (sakhīm)
hariṇīmdoe-like
hariṇīm:
Karma-anvaya (कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Roothariṇī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (sakhīm)
hariḥHari (Viṣṇu)
hariḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roothari (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
apialso
api:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formनिपात (particle), समुच्चय/अपि-भाव
āśuquickly
āśu:
Kriya-visheṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootāśu (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण (adverb)
vajriṇīmthunderbolt-bearing (female)
vajriṇīm:
Karma-anvaya (कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootvajriṇī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (sakhīm)
apialso
api:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formनिपात (particle), समुच्चय
devarāṭking of the gods (Indra)
devarāṭ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक) + rāṭ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; देवाणां राजा (षष्ठी-तत्पुरुष)
nyaṅkuman antelope (nyaṅku)
nyaṅkum:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootnyaṅku (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
vinodana-arthamfor amusement
vinodana-artham:
Prayojana (प्रयोजन/हेतु)
TypeNoun
Rootvinodana (प्रातिपदिक) + artha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विनोदनस्य अर्थः (षष्ठी-तत्पुरुष); प्रयोजनार्थे (purpose)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/conjunction)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
sarasvatyāto/for Sarasvatī; by Sarasvatī (instr.)
sarasvatyā:
Karaṇa/Agent-instrumental (करण/कर्तृ-तृतीया)
TypeNoun
Rootsarasvatī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
dadaugave
dadau:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootdā (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
haraḥHara (Śiva)
haraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roothara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Scene: A divine assembly: Brahmā creates Kapilā; Hari fashions Hariṇī; Indra forms Vajriṇī; Hara gifts Nyaṅku to Sarasvatī for diversion—Sarasvatī at center, transitioning from sorrow to solace.

B
Brahmā
H
Hari (Viṣṇu)
I
Indra (Devarāṭ)
H
Hara (Śiva)
S
Sarasvatī
K
Kapilā
H
Hariṇī
V
Vajriṇī
N
Nyaṅku

FAQs

Sacred geography is supported by cosmic harmony—deities cooperate to uphold and console divine powers that purify the world.

The verse continues the Prabhāsa-kṣetra tīrtha narrative connected with Sarasvatī and the Gaṅgā-samāgama episode, rather than naming a new tīrtha explicitly.

No ritual instruction is given; it is etiological narrative explaining divine actions associated with the sacred region.