Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 83

चतुर्मुख इवाभाति हरितालवपुः क्वचित् । क्वचित्सप्तच्छदैर्विष्णोर्वपुषा भात्ययं गिरिः

caturmukha ivābhāti haritālavapuḥ kvacit | kvacitsaptacchadairviṣṇorvapuṣā bhātyayaṃ giriḥ

في مواضعَ منه، إذ يكتسي جسدُه بلونِ الهريتالا، يبدو كذي الوجوه الأربعة (براهما)؛ وفي مواضعَ أخرى، مع أشجارِ السابتاتشادها، يشرقُ هذا الجبلُ بهيئةٍ تشبهُ فيشنو.

चतुर्मुखःBrahmā (the four-faced one)
चतुर्मुखः:
Upamana (Standard of comparison/उपमान)
TypeNoun
Rootचतुर् (संख्या/प्रातिपदिक) + मुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः: चतुर्-मुख = 'four-faced' (कर्मधारय/तत्पुरुषप्राय; here used as noun for Brahmā)
इवlike
इव:
Upamana (Simile marker/उपमान)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय (उपमानवाचक/comparative particle)
आभातिshines/appears
आभाति:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + भा (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान/present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; उपसर्ग: आ-
हरितालवपुःwith an orpiment-yellow body
हरितालवपुः:
Karta (Predicate adjective/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootहरिताल (प्रातिपदिक) + वपुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः: हरिताल-वपुः = 'having a body (color) like or of orpiment (yellow)' (तत्पुरुष)
क्वचित्somewhere
क्वचित्:
Desha (Spatial adjunct/देश)
TypeIndeclinable
Rootक्वचित् (अव्यय)
Formअव्यय (देश/कालवाचक)
क्वचित्elsewhere
क्वचित्:
Desha (Spatial adjunct/देश)
TypeIndeclinable
Rootक्वचित् (अव्यय)
Formअव्यय (देश/कालवाचक)
सप्तच्छदैःwith saptacchada trees
सप्तच्छदैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootसप्त (संख्या/प्रातिपदिक) + छद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; समासः: सप्त-छद = 'seven-leaved (tree/plant)' (द्विगु/तत्पुरुषप्राय; here instrumental plural)
विष्णोःof Viṣṇu
विष्णोः:
Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
वपुषाwith the form/body
वपुषा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootवपुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
भातिshines/appears
भाति:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootभा (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान/present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
अयम्this
अयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
गिरिःmountain
गिरिः:
Karta (Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootगिरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

Narrator (within Prabhāsakṣetra Māhātmya context)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (sacred mountain)

Type: peak

Scene: A mountain face gleams yellow-green like haritāla pigment, suggesting Brahmā’s four-faced presence; nearby stands a grove of saptacchada trees, their layered leaves forming a Viṣṇu-like aura over the slope.

B
Brahmā (Caturmukha)
V
Viṣṇu
H
Haritāla
S
Saptacchada

FAQs

In a mahā-kṣetra, the devotee perceives the One sacred reality through many divine forms, including Brahmā and Viṣṇu.

Prabhāsa-kṣetra’s mountain is glorified as a landscape that evokes divine darśana through its colors and trees.

No ritual is mentioned; the focus is contemplative recognition of the kṣetra’s divinity.