Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 12

षण्मासमयने भुंक्ते त्रीन्मासान्विषुवे स्मृतम् । वर्षैर्द्वादशभिश्चैव यत्पुण्यं समुपार्जितम् । तत्सर्वं विलयं याति भुक्त्वा सूर्येन्दुसंप्लवे

ṣaṇmāsamayane bhuṃkte trīnmāsānviṣuve smṛtam | varṣairdvādaśabhiścaiva yatpuṇyaṃ samupārjitam | tatsarvaṃ vilayaṃ yāti bhuktvā sūryendusaṃplave

من أكل في زمن الأيَنة (الانقلاب)، قيل إنه يستهلك ثواب ستة أشهر؛ وفي زمن الفيشوفا (الاعتدال)، ثواب ثلاثة أشهر. وأيّ ثواب جُمِع خلال اثنتي عشرة سنة—فإنه بأكلٍ عند كسوف الشمس وخسوف القمر—يضمحل كله.

ṣaṇmāsa-mayaneat the six-month solstice period
ṣaṇmāsa-mayane:
Adhikarana (Time locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootṣaṭ + māsa + ayana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (ayana-); सप्तमी (7th/locative), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (ṣaṇmāsasya ayanam)
bhuṃkteeats/enjoys
bhuṃkte:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√bhuj (धातु)
Formलट् (present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद
trīnthree
trīn:
Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Roottri (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/accusative), बहुवचन; संख्या-विशेषण
māsānmonths
māsān:
Karma (Extent/कर्म)
TypeNoun
Rootmāsa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/accusative), बहुवचन
viṣuveat the equinox
viṣuve:
Adhikarana (Time locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootviṣu (प्रातिपदिक; viṣuva)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th/locative), एकवचन
smṛtamis stated/remembered
smṛtam:
Kriya (Implied predicate/क्रिया-भाव)
TypeAdjective
Rootsmṛta (कृदन्त; √smṛ धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (elliptic: ‘is said/remembered’)
varṣaiḥby years
varṣaiḥ:
Karana (Measure/instrument/करण)
TypeNoun
Rootvarṣa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया (3rd/instrumental), बहुवचन
dvādaśabhiḥtwelve
dvādaśabhiḥ:
Karana (Measure/करण)
TypeAdjective
Rootdvādaśa (प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3rd/instrumental), बहुवचन; संख्या-विशेषण (agreeing with varṣaiḥ)
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (and)
evaindeed
eva:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphatic: just/indeed)
yatwhatever/that which
yat:
Karma (Relative object/कर्म)
TypeNoun
Rootyad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (relative)
puṇyammerit
puṇyam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootpuṇya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
samupārjitamaccumulated/earned
samupārjitam:
Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootsam-upa-ārjita (कृदन्त; sam+upa+√arj धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (qualifies puṇyam)
tatthat
tat:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
sarvamall
sarvam:
Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (qualifies tat)
vilayamto dissolution/destruction
vilayam:
Gati (Goal/गति-कर्म)
TypeNoun
Rootvilaya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन
yātigoes/comes to
yāti:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√yā (धातु)
Formलट् (present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
bhuktvāhaving eaten
bhuktvā:
Kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeIndeclinable
Root√bhuj (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund): having eaten
sūrya-indu-saṃplaveat the solar-lunar eclipse/conjunction
sūrya-indu-saṃplave:
Adhikarana (Time/event locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootsūrya + indu + saṃplava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी (7th/locative), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (sūryendvoḥ saṃplavaḥ)

Sūta (deduced: Prabhāsa-khaṇḍa narrative style within Māhātmya sections)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Pilgrimage audience seeking niyamas

Scene: A coastal temple town under an eclipse: sun and moon overlapped; pilgrims stand in snāna and japa while a cautionary figure turns away from food; a symbolic heap of ‘merit’ dissolves into mist when eating occurs at grahaṇa.

S
Sūrya
I
Indu (Candra)
A
Ayana
V
Viṣuva

FAQs

Times of cosmic transition (ayana, viṣuva, eclipse) demand restraint; heedlessness can destroy long-earned puṇya.

Prabhāsa-kṣetra is the broader sacred setting; the verse frames dharma-rules relevant to its Māhātmya context.

A prohibition/strong warning against eating at ayana, viṣuva, and especially during eclipses.