Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 5

Devanagari script

ब्राह्मणान्नं ददेच्छूद्रः शूद्रान्नं ब्राह्मणो ददेत् । उभावेतावभोज्यान्नौ भुक्त्वा चान्द्रायणं चरेत्

Transliteration

brāhmaṇānnaṃ dadecchūdraḥ śūdrānnaṃ brāhmaṇo dadet | ubhāvetāvabhojyānnau bhuktvā cāndrāyaṇaṃ caret

Translation

يجوز للشُّودرا أن يهب طعامًا مُعَدًّا للبراهمن، ويجوز للبراهمن أن يهب طعامًا مُعَدًّا للشُّودرا؛ غير أنّ كلا الطعامين غير صالح للأكل. فمن أكلهما فليؤدِّ كفّارة «تشاندرايانا» (Cāndrāyaṇa).

Word by Word

• ब्राह्मणान्नम्: Brahmin's food
• ब्राह्मणान्नम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण + अन्न (प्रातिपदिकौ)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (Accusative/द्वितीया), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः — 'ब्राह्मणस्य अन्नम्'

• ददेत्: should give
• ददेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √दा (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative/विधिलिङ्), प्रथमपुरुष? (न) — तृतीयपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

• शूद्रः: a Shudra
• शूद्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शूद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति (Nominative/प्रथमा), एकवचन

• शूद्रान्नम्: Shudra's food
• शूद्रान्नम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शूद्र + अन्न (प्रातिपदिकौ)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः — 'शूद्रस्य अन्नम्'

• ब्राह्मणः: a Brahmin
• ब्राह्मणः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• ददेत्: should give
• ददेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √दा (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), तृतीयपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• उभौ: both
• उभौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: उभ (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, द्विवचन; सर्वनाम (pronoun)

• एतौ: these two
• एतौ: Apposition (सम्बोधन/विशेष्य-विशेषणभाव)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, द्विवचन; सर्वनाम

• अभोज्य-अन्नौ: (are) inedible foods
• अभोज्य-अन्नौ: Vidhaya (Predicate/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: अ-भोज्य (कृदन्त) + अन्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, द्विवचन; कर्मधारयः — 'अभोज्यं च तत् अन्नं च' → 'food that is not to be eaten' (here as predicate for 'both')

• भुक्त्वा: having eaten
• भुक्त्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: √भुज् (धातु) + क्त्वा (अव्ययकृदन्त)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive) — 'having eaten'

• च: and
• च: Sambandha (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)

• आन्द्रायणम्: the Cāndrāyaṇa penance
• आन्द्रायणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चान्द्रायण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; प्रायश्चित्तविशेष (name of expiation)

• चरेत्: should perform
• चरेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √चर् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), तृतीयपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

Speaker

Śiva (Īśvara)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: A ritual breach is acknowledged: two meal portions symbolically labeled for different recipients; a priest prescribes Cāndrāyaṇa; the performer undertakes a moon-phased austerity, shown by a lunar disc sequence above, indicating gradual dietary regulation.

Characters & Entities

• Brāhmaṇa
• Śūdra
• Cāndrāyaṇa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Ritual life is framed as meticulous: when boundaries around śrāddha food are crossed, purification through penance is prescribed.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader discourse belongs to Prabhāsa-kṣetra māhātmya, serving as a ritual guide within that sacred setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

If the stated improper foods are eaten, the prescribed expiation is the Cāndrāyaṇa observance.