Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 63

उष्णकालो ह्यहं देवि वर्षाकालः पितामहः । शीतकालो भवेद्विष्णुरेवं कालत्रयं हि सः

uṣṇakālo hyahaṃ devi varṣākālaḥ pitāmahaḥ | śītakālo bhavedviṣṇurevaṃ kālatrayaṃ hi saḥ

يا إلهة، إنّي فصلُ الحرّ؛ وفصلُ الأمطار هو الجدّ الأعظم (براهما). وفصلُ البرد هو فيشنو—وهكذا فإنّ الفصول الثلاثة هي حقًّا هو، المبدأ الإلهي الواحد.

उष्णकालःhot season
उष्णकालः:
Samanaadhikarana / Predicate-noun (विधेय)
TypeNoun
Rootउष्ण (प्रातिपदिक) + काल (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (उष्णः कालः); पुल्लिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; (hot season/time)
हिindeed
हि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; (I)
देविO देवी
देवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; संबोधन विभक्ति, एकवचन; (O goddess)
वर्षाकालःrainy season
वर्षाकालः:
Samanaadhikarana / Predicate-noun (विधेय)
TypeNoun
Rootवर्षा (प्रातिपदिक) + काल (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (वर्षायाः कालः); पुल्लिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; (rainy season)
पितामहःPitāmaha (Brahmā)
पितामहः:
Samanaadhikarana / Predicate-noun (विधेय)
TypeNoun
Rootपितामह (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; (Pitāmaha/Brahmā)
शीतकालःcold season
शीतकालः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशीत (प्रातिपदिक) + काल (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (शीतः कालः); पुल्लिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; (cold season)
भवेत्would be
भवेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ्; प्रथमपुरुष, एकवचन; (would be/should be)
विष्णुःViṣṇu
विष्णुः:
Samanaadhikarana / Predicate-noun (विधेय)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; (Viṣṇu)
एवम्thus
एवम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: thus)
कालत्रयम्threefold time/three seasons
कालत्रयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक) + त्रय (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास (त्रयः कालाः); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (the triad of seasons/times)
हिindeed
हि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
सःhe/that
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुल्लिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; (he/that)

Śiva

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Devī

Scene: Triptych of seasons personified around Śiva-Devī: blazing sun for uṣṇa, monsoon clouds for varṣā with Brahmā, and cool moonlit mist for śīta with Viṣṇu—yet all connected by a single luminous thread signifying one principle.

Ś
Śiva
D
Devī
V
Viṣṇu
B
Brahmā
K
Kāla

FAQs

Time itself (seasonal change) is a form of the divine; devotion can be practiced through awareness of sacred time.

Prabhāsa-kṣetra, where contemplation of sacred time supports the tīrtha’s purifying greatness.

None explicitly; the teaching is contemplative—recognize the divine in kāla (time/season).