Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 131

त्रैलोक्ये नास्ति मत्तुल्यः पुमान्कश्चिच्च बालिशि । एवमुक्ता ततो देवी कोपेन महताऽन्विता

trailokye nāsti mattulyaḥ pumānkaścicca bāliśi | evamuktā tato devī kopena mahatā'nvitā

«في العوالم الثلاثة لا رجلَ يساويني، أيها الأحمق!» فلما خوطبتْ بذلك امتلأت الإلهة بغضب عظيم.

त्रैलोक्येin the three worlds
त्रैलोक्ये:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootत्रैलोक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; समासः—त्रि + लोक (षष्ठी-तत्पुरुष/समाहारार्थे)
not
:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negative particle)
अस्तिexists/is
अस्ति:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
मत्-तुल्यःequal to me
मत्-तुल्यः:
Visheshana (Predicate adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + तुल्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; समासः—मत् + तुल्य (षष्ठी-तत्पुरुष: 'मम तुल्यः')
पुमान्a man
पुमान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुमांस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
कश्चित्anyone/someone
कश्चित्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अनिश्चितार्थक-सर्वनाम (indefinite pronoun)
and
:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
बालिशिO foolish one
बालिशि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootबालिश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (8th/Vocative), एकवचन
एवम्thus
एवम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारार्थक-अव्यय (adverb: 'thus')
उक्ताhaving spoken/being spoken
उक्ता:
Kriya (Participial predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि प्रयोगे 'having spoken/being spoken'
ततःthen
ततः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formततः-शब्दः, अपादान/कालार्थक-अव्यय (then/from that)
देवीthe goddess
देवी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
कोपेनwith anger
कोपेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकोप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन
महतāgreat
महतā:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; 'कोपेन' इत्यस्य विशेषणम्
अन्विताendowed/filled (with)
अन्विता:
Visheshana (Predicate adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअन्वि (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; 'युक्ता/समन्विता'

Narrator (second half); first half is King’s speech

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (frame) / Arbuda-parvata (section)

Type: kshetra

Scene: The man declares himself unrivaled in all three worlds; immediately the Goddess’s face hardens, eyes blazing, aura intensifying—anger rising like fire.

D
Devī

FAQs

Ego that claims supremacy over the three worlds invites divine wrath; humility is a core Purāṇic virtue.

The Arbuda region is the broader sacred setting; this verse itself centers on character and consequence.

None.