Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 26

पुलस्त्य उवाच । अथाह भगवान्विष्णुरंबरीषं जनाधिपम् । ज्ञानयोगं सुविस्तीर्णं संसारक्षयकारणम्

pulastya uvāca | athāha bhagavānviṣṇuraṃbarīṣaṃ janādhipam | jñānayogaṃ suvistīrṇaṃ saṃsārakṣayakāraṇam

قال بولستيا: ثم إنّ الربّ المبارك فيشنو خاطب الملك أمباريشا، سيّدَ الرعيّة، وبسَط له على سَعةٍ «يوغا المعرفة»؛ وهي السبب في تلاشي قيود السَّمسارة.

pulastyaḥPulastya
pulastyaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootpulastya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; संज्ञा
uvācasaid
uvāca:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट्-लकारः, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
athathen
atha:
Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्ययम् (then)
āhasaid
āha:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootah (धातु; √ah)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
bhagavānthe Lord
bhagavān:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootbhagavat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
viṣṇuḥViṣṇu
viṣṇuḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootviṣṇu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; भिन्नपद-समुच्चयः (bhagavān viṣṇuḥ)
aṃbarīṣamAmbarīṣa
aṃbarīṣam:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootaṃbarīṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
janādhipamthe ruler of people (king)
janādhipam:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootjana (प्रातिपदिक) + adhipa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; apposition to aṃbarīṣam
jñāna-yogamthe yoga of knowledge
jñāna-yogam:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootjñāna (प्रातिपदिक) + yoga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
su-vistīrṇamvery extensive
su-vistīrṇam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsu (अव्यय-उपपद) + vistīrṇa (कृदन्त; √stṛ with vi)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; भूतकृदन्त (क्त); विशेषणम् (jñānayogam इति)
saṃsāra-kṣaya-kāraṇamthe cause of the destruction of saṃsāra
saṃsāra-kṣaya-kāraṇam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsaṃsāra (प्रातिपदिक) + kṣaya (प्रातिपदिक) + kāraṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (jñānayogam इति)

Pulastya (narrator)

Listener: (implied) the audience/king addressed as 'janādhipa' in narration; within scene, Ambārīṣa is listener to Viṣṇu

Scene: Pulastya narrates as Viṣṇu turns to Ambārīṣa and begins an expansive discourse on jñāna-yoga; the atmosphere is contemplative, like a sacred classroom.

P
Pulastya
V
Viṣṇu
A
Ambārīṣa
K
Keśava (implied)

FAQs

Liberation is grounded in jñāna (true knowledge); Viṣṇu teaches a path that erodes saṃsāric bondage at its root.

The verse is set within Arbuda-khaṇḍa (Mount Arbuda/Abu region) of the Prabhāsa-khaṇḍa, though this line itself focuses on yoga teaching rather than naming a tīrtha.

None explicitly; the emphasis is doctrinal—an exposition of jñānayoga.