Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 37
Devanagari script
कोपप्रसाद वस्तूनि विचिन्वंतीह ये सदा । आरोहंति शनैर्भृत्या धुन्वंतमपि पार्थिवम्
Transliteration
kopaprasāda vastūni vicinvaṃtīha ye sadā | ārohaṃti śanairbhṛtyā dhunvaṃtamapi pārthivam
Translation
«أولئك الخَدَم هنا الذين يزنون دائمًا أمور غضب الملك ورضاه، يرتقون رويدًا رويدًا في المنزلة—ولو كان الحاكم يرتجف اضطرابًا».
Word by Word
कोपप्रसादanger and favour
कोपप्रसाद:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकोप (प्रातिपदिक) + प्रसाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; द्वन्द्व-समास (कोपश्च प्रसादश्च)
वस्तूनिthings/matters
वस्तूनि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवस्तु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), बहुवचन
विचिन्वन्तिconsider/examine
विचिन्वन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + चि (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन
इहhere
इह:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय (देशवाचक/adverb of place)
येwho (those who)
ये:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन
सदाalways
सदा:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formअव्यय (कालवाचक/adverb of time)
आरोहन्तिmount/ride over
आरोहन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + रुह् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन
शनैःgradually/slowly
शनैः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootशनैः (अव्यय)
Formअव्यय (रीतिवाचक/adverb of manner)
भृत्याःservants
भृत्याः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभृत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन
धुन्वन्तम्shaking/agitating
धुन्वन्तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootधुन्वत् (धातु √धू, शतृ-प्रत्यय; वर्तमान-कृदन्त)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (पार्थिवम्)
अपिeven/also
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय/अप्यर्थक particle)
पार्थिवम्the king/ruler
पार्थिवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपार्थिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
Speaker
Śākalya (continuing counsel)
Visual Art Cues
Scene: Servants and ministers quietly confer while the king, visibly angered, gestures sharply; a few attendants remain composed, anticipating the turn to favor.
FAQs
Worldly success at court often depends on discerning temperament; dharma advises prudence and restraint.
No tīrtha is specified; the verse is part of an instructive narrative within Tīrthamāhātmya.
None; the verse describes conduct and strategy in royal service.