Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 11
Devanagari script
अस्त्युपाय इह त्वेकः स्याद्येनाविकलं फलम् । स्नानस्य देवसरितो महागुह्यतमो मुने
Transliteration
astyupāya iha tvekaḥ syādyenāvikalaṃ phalam | snānasya devasarito mahāguhyatamo mune
Translation
ولكن هنا وسيلة واحدة بها يكتمل الثمر: تعليمٌ بالغُ السرّية، أيها الحكيم، بشأن ثواب الاغتسال في النهر الإلهي.
Word by Word
अस्तिthere is
अस्ति:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; (present, 3rd singular, active)
उपायःa means
उपायः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootउपाय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (nominative singular)
इहhere
इह:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (locative adverb)
तुbut
तु:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (adversative particle)
एकःone, single
एकः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formविशेषण, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (उपायः इति पदस्य विशेषण); (masc nom sg)
स्यात्would be / may be
स्यात्:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
Formविधिलिङ् (सम्भावना/विधान), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; (optative, 3rd singular, active)
येनby which
येन:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; (instrumental singular: 'by which')
अविकलम्undiminished, complete
अविकलम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअविकल (प्रातिपदिक)
Formविशेषण, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (फलम् इति पदस्य विशेषण); (neuter nom/acc sg)
फलम्fruit, result
फलम्:
Karma/Phala (Result/फल)
TypeNoun
Rootफल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (neuter nom/acc sg)
स्नानस्यof bathing
स्नानस्य:
Sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootस्नान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; (genitive singular)
देवसरितःof the divine river
देवसरितः:
Sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदेव-सरित् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास (देवानां सरित्), स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; (genitive singular)
महागुह्यतमःmost secret and great
महागुह्यतमः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा-गुह्य-तम (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयसमास (महान् गुह्यतमः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (masc nominative singular)
मुनेO sage
मुने:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; (vocative singular)
Speaker
Skanda
Characters & Entities
G
Gaṅgā (deva-sarit)M
Muni (sage; deduced: Agastya)FAQs
When direct access is limited, Purāṇic dharma also transmits ‘upāyas’—authorized methods to attain full merit.
The divine river Gaṅgā, whose snāna-phala is being discussed.
A ‘secret means’ is announced (details follow in subsequent verses) to secure complete bathing merit.