Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 15

स स्नातः सर्वतीर्थेषु सोमपानं दिने दिने । गङ्गाद्याः सरितः सर्वाः समुद्राश्च सरांसि च । कल्पान्ते संक्षयं यान्ति न मृता तेन नर्मदा

sa snātaḥ sarvatīrtheṣu somapānaṃ dine dine | gaṅgādyāḥ saritaḥ sarvāḥ samudrāśca sarāṃsi ca | kalpānte saṃkṣayaṃ yānti na mṛtā tena narmadā

كأنه اغتسل في جميع التيَرثات، وكأنه يشرب السُّوما يومًا بعد يوم. إن كل الأنهار، بدءًا بالغانغا، بل وحتى المحيطات والبحيرات، تؤول إلى الفناء عند نهاية الكَلْبَة؛ لذلك فالنَّرْمَدَا ليست «ميتة»—إنها لا تهلك.

सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); सर्वनाम (pronoun)
स्नातःbathed
स्नातः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootस्ना (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्
सर्वतीर्थेषुin all sacred fords
सर्वतीर्थेषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसर्व + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (all + pilgrimage-places); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), बहुवचन (Plural)
सोमपानम्Soma-drinking
सोमपानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसोम + पान (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (drinking of Soma); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
दिनेin a day
दिने:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदिन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
दिनेday by day
दिने:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदिन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular); पुनरुक्ति (iterative)
गङ्गाद्याःbeginning with Gaṅgā
गङ्गाद्याः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootगङ्गा + आदि (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (गङ्गा-आदि = beginning with Gaṅgā); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम्
सरितःrivers
सरितः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसरित् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
सर्वाःall
सर्वाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम्
समुद्राःoceans
समुद्राः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (Plural)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction: 'and')
सरांसिlakes
सरांसि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (Plural)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction: 'and')
कल्पान्तेat the end of the aeon
कल्पान्ते:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकल्प + अन्त (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (end of a kalpa); पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
संक्षयम्destruction
संक्षयम्:
Gati-Karma (Goal/कर्म)
TypeNoun
Rootसंक्षय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
यान्तिgo/attain
यान्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural), परस्मैपदम्
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation particle)
मृताdead
मृता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootमृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्
तेनtherefore/by that
तेन:
Hetu/Karana (Cause/Instrument/हेतु/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन; सर्वनाम
नर्मदाNarmadā
नर्मदा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनर्मदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Singular)

Mārkaṇḍeya (contextual attribution within Revā Khaṇḍa)

Tirtha: Revā (Narmadā)

Type: kshetra

Scene: Cosmic panorama: rivers, lakes, and oceans fading into pralaya mist, while the Revā remains luminous and flowing; a devotee performs snāna, receiving ‘sarva-tīrtha’ merit and soma-like bliss.

N
Narmadā (Revā)
G
Gaṅgā
S
Soma
K
Kalpa

FAQs

Narmadā is proclaimed uniquely inexhaustible in sanctity, granting the combined merit of all pilgrimages and exalted ritual rewards.

The Narmadā (Revā) herself as a supreme tīrtha, compared against all rivers and waters.

Snāna (bathing) in the sacred context is implied as the merit-yielding act; the verse also uses Soma-pāna as a comparison of reward.