Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 34

Devanagari script

प्राजापत्यं तु पाठाद्यं शिवपुष्पं तु वासना । अहिंसा प्रथमं पुष्पं पुष्पमिन्द्रियनिग्रहः

Transliteration

prājāpatyaṃ tu pāṭhādyaṃ śivapuṣpaṃ tu vāsanā | ahiṃsā prathamaṃ puṣpaṃ puṣpamindriyanigrahaḥ

Translation

وأمّا القربان من نوع «براجابَتْيَا» فهو التلاوة (pāṭha) وما شابهها؛ وأمّا «زهرة شِيفا» فهي العِطر الخالص، أي صفاء السجية ورقّتها. واللاعنف (أهِمْسا) هو الزهرة الأولى، وكبح الحواس زهرة كذلك.

Word by Word

• प्राजापत्यम्: Prajāpati-related
• प्राजापत्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्राजापत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विशेषण

• तु: but; and
• तु: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle)

• पाठाद्यम्: recitation, etc.
• पाठाद्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पाठ (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; आदि-तत्पुरुष (पाठ-आदि यत्)

• शिवपुष्पम्: Śiva-flower
• शिवपुष्पम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक) + पुष्प (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (शिवस्य पुष्पम्)

• तु: but; and
• तु: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle)

• वासना: fragrance; perfume
• वासना: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वासना (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; नाम (feminine nominative singular)

• अहिंसा: non-violence
• अहिंसा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अहिंसा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; नाम

• प्रथमम्: first
• प्रथमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रथम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; क्रमवाचक विशेषण

• पुष्पम्: flower
• पुष्पम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुष्प (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; नाम

• पुष्पम्: flower
• पुष्पम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुष्प (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; नाम

• इन्द्रियनिग्रहः: restraint of the senses
• इन्द्रियनिग्रहः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इन्द्रिय (प्रातिपदिक) + निग्रह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (इन्द्रियाणां निग्रहः)

Speaker

Unspecified (Revākhaṇḍa narrative voice; teaching to a ruler is suggested by later address 'narādhipa')

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā tīrtha (contextual)

Type: tirtha

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim before a Śiva-liṅga offers no physical flower but folds hands in vow; a scroll/manuscript indicates pāṭha; a gentle aura or wafting perfume symbolizes ‘Śiva-flower’ as vāsanā; animals nearby unharmed, reinforcing ahiṃsā.

Characters & Entities

• Śiva
• Prajāpati (category reference)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The highest worship includes inner offerings—ethical virtues like ahiṃsā and indriya-nigraha—valued as ‘flowers’ for Śiva.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The teaching belongs to the Revā Khaṇḍa setting, associating Narmadā-region Śaiva practice with inner purity.

What ritualistic prescription is mentioned?

Alongside external rites (recitation), one should offer inner ‘flowers’: non-violence and restraint of the senses.