Home›Skanda Purana›Avanti Khanda›Reva Khanda›Adhyaya 28›Shloka 45
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 45

Devanagari script

अथान्ये दानवास्तत्र दह्यन्तेऽग्निविमोहिताः । न शक्ताश्चान्यतो गन्तुं धूमेनाकुलिताननाः । हंसकारण्डवाकीर्णा नलिन्यो हेमपङ्कजाः

Transliteration

athānye dānavāstatra dahyante'gnivimohitāḥ | na śaktāścānyato gantuṃ dhūmenākulitānanāḥ | haṃsakāraṇḍavākīrṇā nalinyo hemapaṅkajāḥ

Translation

ثم إن دَانَفَةً آخرين هناك، وقد أذهلهم الحريق، كانوا يحترقون. اختنقت وجوههم بالدخان فلم يقدروا أن يذهبوا إلى مكانٍ آخر. وكانت بركُ اللوتس، المزدحمة بالإوزّ وبطيور الكارَنْدَفا، تحمل لوتسًا ذهبيًّا.

Word by Word
अथthen, now
अथ:
Sambandha (Discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअव्यय (अनन्तरार्थक/प्रस्तावक)
अन्येothers
अन्ये:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootanya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्
दानवाःdemons (Dānavas)
दानवाः:
Karta (Apposition)
TypeNoun
Rootdānava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formअव्यय (देशवाचक क्रियाविशेषण)
दह्यन्तेare burnt / burn
दह्यन्ते:
Kriya (Predicate)
TypeVerb
Root√dah (धातु)
Formलट् (वर्तमानकालः), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; कर्मणि-प्रयोगार्थः (they are being burnt)
अग्निविमोहिताःbewildered by fire
अग्निविमोहिताः:
Karta (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootagni (प्रातिपदिक) + vimohita (कृदन्त, वि-√muh ‘मोहने’)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; तृतीया-तत्पुरुषः (अग्निना विमोहिताः)
नnot
न:
Sambandha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formअव्यय (निषेध-निपात)
शक्ताःable
शक्ताः:
Karta (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootśakta (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; ‘समर्थ’
चand
च:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चयबोधक)
अन्यतःelsewhere, from another place
अन्यतः:
Apadana (Source/away from)
TypeIndeclinable
Rootanyatas (अव्यय)
Formअव्यय (अपादानार्थक/दिशावाचक)
गन्तुम्to go
गन्तुम्:
Kriya (Purpose/Infinitive)
TypeVerb
Root√gam (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्यय (Infinitive) — ‘गन्तुम्’ = to go
धूमेनby smoke
धूमेन:
Karana (Instrument)
TypeNoun
Rootdhūma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया एकवचनम् (करण)
आकुलिताननाःwith faces distressed/confused
आकुलिताननाः:
Karta (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootākulita (कृदन्त, आ-√kul ‘व्याकुलीकरणे’) + ānana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; बहुव्रीहिः ‘आकुलितम् आननं येषाम्’
हंसकारण्डवाकीर्णाःfilled with swans and kāraṇḍava ducks
हंसकारण्डवाकीर्णाः:
Karta (Qualifier of nalinyaḥ)
TypeAdjective
Roothaṃsa (प्रातिपदिक) + kāraṇḍava (प्रातिपदिक) + ākīrṇa (कृदन्त, आ-√kṝ ‘क्षेपे/पूरणे’)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम् (नलिन्यः इत्यस्य विशेषणम्); समासः द्वन्द्वपूर्वक-तत्पुरुषः: (हंसाश्च कारण्डवाश्च) तैः आकीर्णाः
नलिन्यःlotus-ponds / lotus-lakes
नलिन्यः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootnalinī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्
हेमपङ्कजाःwith golden lotuses
हेमपङ्कजाः:
Karta (Qualifier of nalinyaḥ)
TypeAdjective
Roothema (प्रातिपदिक) + paṅkaja (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम् (नलिन्यः इत्यस्य विशेषणम्); कर्मधारयः ‘हेमवत् पङ्कजं’/‘हेम-पङ्कज’
Speaker

Narrator

Skanda Dialogue

Listener: king addressed in second person (nṛpaśreṣṭha implied across passage)

Visual Art Cues

Scene: Smoke-choked dānavas trapped by fire while, in the foreground or distance, lotus-ponds shimmer with golden lotuses and swans/kāraṇḍavas—beauty beside catastrophe.

Characters & Entities
D
Dānavas
A
Agni
T
Tripura (context)

FAQs

Even splendid beauty and power cannot protect those overcome by adharma when divine retribution manifests.

No explicit tīrtha is named; the verse paints the cityscape of Tripura within the Revā-khaṇḍa narration.

None in this shloka.

←Previous Verse
Next Verse→