Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 4

पृथिव्यां सर्वतीर्थेषु समुद्धृत्य शुभोदकम् । मुक्तं तत्र सुरैः खात्वा देवखातं ततोऽभवत्

pṛthivyāṃ sarvatīrtheṣu samuddhṛtya śubhodakam | muktaṃ tatra suraiḥ khātvā devakhātaṃ tato'bhavat

جمعَتِ الآلهةُ المياهَ المباركة من جميع التيـرثات على الأرض، ثم أطلقوها هناك؛ وبعد أن حفروا حوضًا صار يُعرَف من ذلك الحين باسم ديفاخاتا.

पृथिव्याम्on the earth
पृथिव्याम्:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; सप्तमी एकवचन (Loc. sg.)
सर्वतीर्थेषुin all sacred places
सर्वतीर्थेषु:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसर्व + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी बहुवचन (Loc. pl.); कर्मधारयः: सर्वाणि तीर्थानि = सर्वतीर्थानि
समुद्धृत्यhaving gathered/raised up
समुद्धृत्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootसम् + उद् + हृ (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive); ‘having lifted/collected’
शुभोदकम्auspicious water
शुभोदकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशुभ + उदक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन (Acc. sg.); कर्मधारयः: शुभम् उदकम्
मुक्तम्was released
मुक्तम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootमुच् (धातु) + मुक्त (कृदन्त, क्त)
Formमुच् धातोः क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (PPP: ‘released/let go’)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण
सुरैःby the gods
सुरैः:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया बहुवचन (Instr. pl.)
खात्वाhaving dug
खात्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootखन् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund); ‘having dug’
देवखातम्(it) became Devakhāta
देवखातम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव + खात (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा एकवचन (Nom. sg.); षष्ठी-तत्पुरुषः: देवानां खातम्
ततःthen, thereafter
ततः:
Sambandha (Sequence/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; तस्मात्/अनन्तरम् (ablatival adverb ‘then/thereupon’)
अभवत्became
अभवत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past); प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद

Mārkaṇḍeya

Tirtha: Devakhāta

Type: kund

Listener: Yudhiṣṭhira

Scene: The devas gather waters from myriad tīrthas and pour them into a newly dug sacred basin; the moment of naming—Devakhāta—arises from divine excavation and release of holy waters.

D
Devakhāta
S
Sura (the gods)

FAQs

Sacred sites are portrayed as condensations of universal holiness—here, the essence of many tīrthas is gathered into one place.

Devakhāta, a sacred excavation/tank at Piṅgalāvarta associated with Piṅgaleśvara.

Implicitly supports tīrtha-snānā: the site is sanctified by the gathered waters of all tīrthas, making bathing there especially meritorious.