Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 6
Devanagari script
द्विजातयो मुखाज्जाताः क्षत्रिया बाहुयन्त्रतः । ऊरुप्रदेशाद्वैश्यास्तु शूद्राः पादेष्वथाभवन्
Transliteration
dvijātayo mukhājjātāḥ kṣatriyā bāhuyantrataḥ | ūrupradeśādvaiśyāstu śūdrāḥ pādeṣvathābhavan
Translation
«فالذوو الولادتين خرجوا من الفم، والكشترية من الذراعين، والفيشيا من موضع الفخذين، وأما الشودرا فكانوا من القدمين.»
Word by Word
द्विजातयःthe twice-born (classes)
द्विजातयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विजाति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन
मुखात्from the mouth
मुखात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootमुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन
जाताःwere born
जाताः:
Kriya (Predicate/क्रिया-विशेषण)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्तरि प्रयोग (born)
क्षत्रियाःkṣatriyas
क्षत्रियाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक्षत्रिय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
बाहु-यन्त्रतःfrom the arms (region)
बाहु-यन्त्रतः:
Apadana (Source/अपादान)
TypeIndeclinable
Rootबाहु (प्रातिपदिक) + यन्त्र (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; तसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb)
ऊरु-प्रदेशात्from the thigh-region
ऊरु-प्रदेशात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootऊरु (प्रातिपदिक) + प्रदेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (ऊरोः प्रदेशः)
वैश्याःvaiśyas
वैश्याः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवैश्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
तुand/indeed
तु:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
शूद्राःśūdras
शूद्राः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशूद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
पादेषुin/from the feet
पादेषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), बहुवचन
अथthen
अथ:
Discourse marker (क्रम)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय (sequence/then)
अभवन्came to be/were
अभवन्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
Speaker
Mārkaṇḍeya
Characters & Entities
M
MārkaṇḍeyaD
DvijātiK
KṣatriyaV
VaiśyaŚ
ŚūdraFAQs
It presents a symbolic, cosmic-body model of social functions, preparing for duties (dharma) assigned by role rather than mere status.
No single tīrtha is named; the teaching occurs within the Revā (Narmadā) sacred geography context of the Skanda Purāṇa.
None explicitly; the verse sets up the framework for role-based dharma described in later verses.