Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 189

Devanagari script

पुत्रार्थं याः स्त्रियः पार्थ ह्येरण्डीसङ्गमे नृप । स्नाप्यन्ते रुद्रसूक्तैश्च चतुर्वेदोद्भवैस्तथा

Transliteration

putrārthaṃ yāḥ striyaḥ pārtha hyeraṇḍīsaṅgame nṛpa | snāpyante rudrasūktaiśca caturvedodbhavaistathā

Translation

يا بارثا، أيها الملك، إن النساء الراغبات في ولدٍ يُغتسلن عند ملتقى إيرَنْدي، بينما تُتلى رُدرا-سُوكتا وسائر الأناشيد المنبثقة من الفيدات الأربع.

Word by Word

• पुत्रार्थम्: for the sake of a son
• पुत्रार्थम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: पुत्र + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—चतुर्थी/षष्ठी-तत्पुरुषः (पुत्रस्य अर्थः/पुत्राय अर्थः); प्रयोजनार्थे (as purpose)

• याः: who (those)
• याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; सम्बन्धक-प्रत्यय (relative pronoun)

• स्त्रियः: women
• स्त्रियः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्त्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन

• पार्थ: O Pārtha
• पार्थ: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पार्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (8th/Vocative), एकवचन

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात; अवधारण/कारणार्थक (particle: indeed/for)

• एरण्डीसङ्गमे: at the confluence called Eraṇḍī
• एरण्डीसङ्गमे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: एरण्डी + सङ्गम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (एरण्ड्याः सङ्गमः)

• नृप: O king
• नृप: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (8th/Vocative), एकवचन

• स्नाप्यन्ते: are bathed (are caused to bathe)
• स्नाप्यन्ते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √स्ना (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive), आत्मनेपद

• रुद्रसूक्तैः: with Rudra-hymns
• रुद्रसूक्तैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: रुद्र + सूक्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (रुद्रस्य सूक्तानि)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)

• चतुर्वेदोद्भवैः: originating from the four Vedas
• चतुर्वेदोद्भवैः: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चतुर् + वेद + उद्भव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (चतुर्वेदेभ्यः उद्भवाः); विशेषणम् (सूक्तैः इति)

• तथा: likewise/also
• तथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक/प्रकारार्थक (also/likewise)

Speaker

Narrator within Revākhaṇḍa addressing Pārtha/nṛpa

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Eraṇḍī-saṅgama

Type: sangam

Skanda Dialogue

Listener: Pārtha; nṛpa (king) addressed

Visual Art Cues

Scene: At a river confluence, women stand in shallow water performing snāna; priests on the bank recite Rudra-sūkta with raised hands and ritual vessels; the two streams meet visibly; offerings of flowers float downstream.

Characters & Entities

• Eraṇḍī-saṅgama
• Rudra
• Caturveda
• Striyaḥ (women)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic dharma links personal aspirations to disciplined, mantra-guided rites performed at sanctified sacred geographies.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Eraṇḍī-saṅgama (the confluence tīrtha in the Revā Khaṇḍa).

What ritualistic prescription is mentioned?

A putra-kāmyā rite: ritual bathing at the confluence with Rudra-sūkta and other Vedic recitations.