Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 100

वनस्पतिगते सोमे ह्यध्वानं योऽधिगच्छति । भवन्ति पितरस्तस्य तं मासं रेणुभोजनाः

vanaspatigate some hyadhvānaṃ yo'dhigacchati | bhavanti pitarastasya taṃ māsaṃ reṇubhojanāḥ

حين يكون سوما حالًّا في النبات، فمن يشرع في سفرٍ—تصير أسلافه في ذلك الشهر «آكلي الغبار»، محرومين من القرابين الواجبة.

वनस्पतिगते(when) in the Soma that has gone into a tree
वनस्पतिगते:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootवनस्पति + गत (प्रातिपदिक; गत = √गम् (धातु) क्त-प्रत्ययान्त)
Formसप्तमी-तत्पुरुषसमासः; 'वनस्पतौ गते' इति; नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे सप्तमी एकवचन (locative singular) — qualifying 'सोमे'
सोमेin Soma
सोमे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
हिindeed
हि:
Sambandha/Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय
अध्वानम्the path
अध्वानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअध्वन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
अधिगच्छतिreaches/attains
अधिगच्छति:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootअधि + √गम् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
भवन्तिbecome/are
भवन्ति:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
पितरःthe ancestors (pitṛs)
पितरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तस्यof him
तस्य:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
तम्that
तम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying 'मासम्')
मासम्month
मासम्:
Karma (Object/कर्म) / Avadhi (extent)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कालावधि (time-span)
रेणुभोजनाःdust-eating (subsisting on dust)
रेणुभोजनाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootरेणु + भोजन (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष/कर्मधारयार्थः; 'रेणुं भोजनं येषाम्/रेणुभोजनाः' इति; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (qualifying 'पितरः')

Śiva (deduced)

Tirtha: Revā (Narmadā) tīrthas (general)

Type: river

Listener: Mahādevī/Pārvatī (vocative implied by surrounding verses)

Scene: A traveler sets out while the landscape shows lush vegetation under a pale moon; in the subtle realm, pitṛs appear thin and dusty, holding empty bowls—signifying deprivation of offerings.

S
Soma
P
Pitaraḥ (ancestors)

FAQs

Householder duties toward ancestors are prioritized; neglecting supportive rhythms of śrāddha and care is warned against.

No named tīrtha in this verse; it is framed within Revā-khaṇḍa’s dharmic instruction.

A caution against undertaking travel during the specified period, due to its adverse effect on pitṛ-satisfaction.