Mantra 43
Rishi: Yājñavalkya-tradition (Śukla-Yajurvedic school attribution; specific ṛṣi ascription uncertain for this formulaic cluster).
Devata: Iḍā / Aditi / Sarasvatī (composite invocation; with Aghnyā as epithet-bandhu).
Chandas: Mixed/prose-like yajus (not a fixed ṛgvedic metre).
Samhita Patha (Devanagari)
इडे॒ रन्ते॒ हव्ये॒ काम्ये॒ चन्द्रे॒ ज्योतेऽदि॑ते॒ सर॑स्वति॒ महि॒ विश्रु॑ति । ए॒ता ते॑ अघ्न्ये॒ नामा॑नि दे॒वेभ्यो॑ मा सु॒कृतं॑ ब्रूतात्
Transliteration
iḍe rante havye kāmye candre jyóte ’dite sárasvati máhi víśruti | etā́ te aghnye nā́māni devébhyo mā sukṛ́taṃ brūtāt
Translation
يا إِḍā، إنهم يفرحون في القُربان، وفي العطية المرغوبة، وفي النور اللامع؛ يا أديتي، يا سَرَسْوَتِي، يا عظيمةَ الصيت. هذه أسماؤكِ يا أَغْنْيَا: فليُعلَن للآلهة عملي المُحكَم الصنع.
Padapatha (Word Analysis)
इडे । रन्ते । हव्ये । काम्ये । चन्द्रे । ज्योतिः । अदिते । सरस्वति । महि । विश्रुति । एता । ते । अघ्न्ये । नामानि । देवेभ्यः । मा । सुकृतम् । ब्रूतात् ।
Word by Word
इडेO Iḍā
इडे:
सम्बोधन (आह्वान) / कर्तृ-सम्बन्ध
TypeNoun
Rootइडा (प्रातिपदिक) / इळा
रन्ते(they) delight / rejoice
रन्ते:
क्रिया
TypeVerb
Rootरम् (धातु)
हव्येin/with the oblation
हव्ये:
अधिकारण
TypeNoun
Rootहव्य (प्रातिपदिक)
काम्येdesired, wish-fulfilling
काम्ये:
अधिकारण
TypeAdjective
Rootकाम्य (प्रातिपदिक)
चन्द्रेbright, shining
चन्द्रे:
अधिकारण
TypeAdjective
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक)
ज्योतेin the light
ज्योते:
अधिकारण
TypeNoun
Rootज्योति/ज्योतिस् (प्रातिपदिक)
अदितेO Aditi
अदिते:
सम्बोधन (आह्वान)
TypeNoun
Rootअदिति (प्रातिपदिक)
सरस्वतिO Sarasvatī
सरस्वति:
सम्बोधन (आह्वान)
TypeNoun
Rootसरस्वती (प्रातिपदिक)
महिgreatly / O Great (one)
महि:
विशेषण-भाव (क्रिया/पद-विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootमहि (अव्यय/निपात; ‘महान्’ अर्थे)
विश्रुतिO far-famed (one)
विश्रुति:
सम्बोधन (आह्वान)
TypeNoun
Rootविश्रुति (प्रातिपदिक)
एताthese
एता:
कर्तृ (नामानि इति विशेषणम्)
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेof you / your
ते:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अघ्न्येO Aghnyā (the inviolable cow)
अघ्न्ये:
सम्बोधन (आह्वान)
TypeNoun
Rootअघ्न्या (प्रातिपदिक)
नामानिnames
नामानि:
कर्तृ
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
देवेभ्यःto the gods
देवेभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
माnot
मा:
निषेध-सम्बन्ध
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध-अव्यय)
सुकृतम्merit / good deed
सुकृतम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसुकृत (प्रातिपदिक)
ब्रूतात्may (he/it) declare / speak
ब्रूतात्:
क्रिया
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Entities Mentioned
I
IḍāA
AditiS
SarasvatīA
AghnyāRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes