Mantra 3
Rishi: Yājñavalkya-tradition (Śukla Yajurveda transmission)
Devata: Ādityas (Āditya as addressed; collective dedication to Ādityas)
Chandas: Mixed/Anuṣṭubh-like prose-verse (Yajus-formula with ṛc-style cadence)
Samhita Patha (Devanagari)
क॒दा च॒न प्र यु॑च्छस्यु॒भे नि पा॑सि॒ जन्म॑नी । तुरी॑यादित्य॒ सव॑नं त इन्द्रि॒यमात॑स्थाव॒मृतं॑ दि॒व्या॒दि॒त्येभ्य॑स्त्वा
Transliteration
kadā cana prá yúcchasy ubhé ní pāsi jánmanī | turī́yāditya sávanam ta indríyam ā́tasthāv amṛ́taṃ divyā́dityébhyas tvā
Translation
لا تخفق قطّ؛ إنك تحفظ بإحكام الميلادين كليهما. وفي العصر الرابع (السَّوَنَة)، يا آدِتْيَا—هناك قد استقرّت قوّتك السيّدة (إندْرِيَة)، أعني الخلود السماوي. للآدِتْيَات: لك هذا.
Padapatha (Word Analysis)
कदा । चन । प्र । युच्छसि । उभे इति । नि । पासि । जन्मनी इति । तुरीय । आदित्य । सवनम् । ते । इन्द्रियम् । आ-तस्थौ । अमृतम् । दिव्य । आदित्येभ्यः । त्वा ।
Word by Word
कदाwhen?
कदा:
Adhikaraṇa (काल)
TypeIndeclinable
Rootकदा (प्रश्नाव्यय)
चनever; at all
चन:
—
TypeIndeclinable
Rootचन (निपात)
प्रforth; forward (prefix)
प्र:
—
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग)
युच्छसिyou yoke / you join
युच्छसि:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootयुज् (धातु; युनक्ति/युञ्जते) अथवा युच्छ् (वैदिक-रूप)
उभेboth
उभे:
Karma (युच्छसि—योजयसि किम्?)
TypeAdjective
Rootउभ (सर्वनाम-प्रातिपदिक ‘उभ’)
निdown; in (prefix)
नि:
—
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग)
पासिyou protect; you guard
पासि:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootपा (धातु; पिबति/पाति—‘to protect’ वैदिक)
जन्मनीthe two births
जन्मनी:
Karma (पासि—किम्?)
TypeNoun
Rootजन्मन् (प्रातिपदिक)
तुरीयthe fourth
तुरीय:
Karma/Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootतुरीय (विशेषण-प्रातिपदिक)
आदित्यO Āditya
आदित्य:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootआदित्य (सम्बोधन-प्रातिपदिक)
सवनम्pressing; Soma-pressing (rite)
सवनम्:
Karma (आतस्थौ—किम्?)
TypeNoun
Rootसवन (प्रातिपदिक)
तेyour
ते:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
इन्द्रियम्power; vigor
इन्द्रियम्:
Karma (आतस्थौ—किम्?)
TypeNoun
Rootइन्द्रिय (प्रातिपदिक)
आतस्थौhas stood upon; has attained
आतस्थौ:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) + आ (उपसर्ग)
अमृतम्immortality; the immortal (state)
अमृतम्:
Karma/Viśeṣaṇa
TypeNoun/Adjective
Rootअमृत (प्रातिपदिक)
दिव्यfrom the divine
दिव्य:
Apādāna (—भ्यः)
TypeAdjective
Rootदिव्य (विशेषण-प्रातिपदिक)
आदित्येभ्यःfrom the Ādityas
आदित्येभ्यः:
Apādāna
TypeNoun
Rootआदित्य (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
Entities Mentioned
Ā
Āditya (collective Ādityas)I
Indra (as indriya ‘lordly vigor’ implicit)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes