Mantra 5
Rishi: Yājñavalkya-tradition
Devata: Makha (Yajña personified)
Chandas: Yajus (prose)
Samhita Patha (Devanagari)
इय॒त्यग्र॑ आसीन्म॒खस्य॑ ते॒ऽद्य शिरो॑ राध्यासं देव॒यज॑ने पृथि॒व्याः । म॒खाय॑ त्वा म॒खस्य॑ त्वा शी॒र्ष्णे
Transliteration
iyáty ágre āsīn makhásya te ’dyá śíro rādhiyāsaṃ devayájane pṛthivyā́ḥ | makhā́ya tvā makhásya tvā śī́rṣṇe
Translation
بهذا المقدار كان مَخا في البدء؛ اليومَ لعلّي أُثبّتُ لكَ رأسَه بنجاحٍ على الأرض، في موضعِ القُربانِ للآلهة. لِمَخا أنتَ؛ ولِرأسِ مَخا أنتَ!
Padapatha (Word Analysis)
इयति । अग्रे । आसीत् । मखस्य । ते । अद्य । शिरः । राध्यासम् । देव-यजने । पृथिव्याः । मखाय । त्वा । मखस्य । त्वा । शीर्ष्णे
Word by Word
इयतिso much; to this extent
इयति:
विशेषणम् (मात्रा-निर्देशः)
TypeAdjective
Rootइयत् (प्रातिपदिक)
अग्रेin the beginning; at first
अग्रे:
अधिकारण (काल/अवस्था)
TypeNoun
Rootअग्र (प्रातिपदिक)
आसीत्was
आसीत्:
अख्यात (संबन्ध-क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
मखस्यof the sacrifice (Makha)
मखस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootमख (प्रातिपदिक)
तेof you; your
ते:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
अद्यtoday; now
अद्य:
अधिकारण (काल)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
शिरःhead
शिरः:
कर्म (राध्यासम् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootशिरस् (प्रातिपदिक)
राध्यासम्may I accomplish/attain; may I set right
राध्यासम्:
अख्यात (इच्छा/विधि-क्रिया)
TypeVerb
Rootराध् (धातु) → राध्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
देवयजनेin the place of divine worship; at the altar/ritual ground
देवयजने:
अधिकारण (स्थान)
TypeNoun
Rootदेवयजन (प्रातिपदिक; देव-यजन)
पृथिव्याःof the earth
पृथिव्याः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
मखायfor Makha; for the sacrifice
मखाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootमख (प्रातिपदिक)
त्वाyou (as object)
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
मखस्यof Makha; of the sacrifice
मखस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootमख (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
शीर्ष्णेon/for the head; at the head
शीर्ष्णे:
अधिकारण/सम्प्रदान (प्रयोगानुसारः)
TypeNoun
Rootशीर्षन् (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
M
Makha (Yajña personified)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes