Rig Veda 9.72.3: Mandala 9, Sukta 72, Mantra 3

Sukta 9.72

Rishi: Soma-Pavamāna tradition (Book 9).

Devata: Soma Pavamāna

Chandas: Jagatī (probable; requires metrical verification)

Samhita Patha (Devanagari)

अरममाणो अत्येति गा अभि सूर्यस्य प्रियं दुहितुस्तिरो रवम् । अन्वस्मै जोषमभरद्विनंगृसः सं द्वयीभिः स्वसृभिः क्षेति जामिभिः ॥

Transliteration

áramamāṇo átyeti gā́ abhí sū́ryasya priyáṃ duhítus tiró rávam | ánv asmai jóṣam abharad vinam-gṛ́saḥ sáṃ dvayī́bhiḥ svásṛbhiḥ kṣeti jā́mibhiḥ ||

Translation

غيرَ كليلٍ يمضي متجاوزًا إلى الأبقار (الأشعّة)، نحو الموضع الحبيب لسوريا، متخطّيًا صياحَ الابنةِ الحالِبة. ويتبعه القابضُ المنحني فيحمل إليه الرضا؛ وهو يقيم متحدًا مع القوّتَين الأختَين، القريبتَين ذواتَي القرابة.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अर॑ममाणः: being eager/striving (readily)
• अर॑ममाणः: Kartā
• Type: Adjective/Participle
• Root: अरम् (अव्यय ‘सम्यक्/शीघ्रम्’) + √मन् (मनँ/मनुते) (आत्मनेपद) → अरममाण- (वर्तमान कृदन्त)

• अत्येति: passes beyond, goes over
• अत्येति: Kriyā
• Type: Verb
• Root: अति + √इ (इण्) → एति

• गाः: the cows
• गाः: Karma
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)

• अभि: towards, unto
• अभि: —
• Type: Indeclinable (preverb/preposition)
• Root: अभि

• सूर्यस्य: of the Sun
• सूर्यस्य: Sambandha (genitive)
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)

• प्रियं: the dear (thing/one)
• प्रियं: Karma
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)

• दुहितुः: of the daughter
• दुहितुः: Sambandha (genitive)
• Type: Noun
• Root: दुहितृ (प्रातिपदिक)

• तिरः: across, beyond, over
• तिरः: —
• Type: Indeclinable
• Root: तिरस् (अव्यय)

• रवं: the roar/sound
• रवं: Karma (with तिरः) / object of crossing
• Type: Noun
• Root: रव (प्रातिपदिक)

• अनु: after, along
• अनु: —
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: अनु

• अस्मै: to him
• अस्मै: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: अयम् (इदम्-प्रातिपदिक)

• जोषम्: favor, enjoyment, pleasure
• जोषम्: Karma
• Type: Noun
• Root: जोष (प्रातिपदिक; ‘सन्तोष/अनुग्रह/आनन्द’)

• अभरत्: brought, bore
• अभरत्: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √भृ (भृञ्)

• विनंगृसः: Vinaṅgṛsa (a name/epithet), the bringer
• विनंगृसः: Kartā (of अभरत्)
• Type: Noun/Adjective
• Root: विनंगृस (प्रातिपदिक; वैदिक नाम/विशेषण, सोम-सम्बद्ध)

• सम्: together, completely
• सम्: —
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: सम्

• द्वयीभिः: with the twofold (ones)
• द्वयीभिः: Karaṇa
• Type: Adjective (instrumental plural)
• Root: द्वयी (प्रातिपदिक; ‘twofold/dual (sisters)’)

• स्वसृभिः: with (his) sisters
• स्वसृभिः: Karaṇa (in apposition to द्वयीभिः)
• Type: Noun
• Root: स्वसृ (प्रातिपदिक)

• क्षेति: dwells, abides
• क्षेति: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √क्षि (क्षि/क्षेय् ‘to dwell, abide’)

• जामिभिः: with kinsmen/kinsfolk
• जामिभिः: Karaṇa/सहकारक (company)
• Type: Noun
• Root: जामि (प्रातिपदिक; ‘kinsfolk, kindred’)