Rig Veda 9.62.14: Mandala 9, Sukta 62, Mantra 14

Sukta 9.62

Rishi: Traditionally attributed to a Soma-Pavamāna seer-family (often Kāśyapa/Āṅgirasa lineages in Book 9); exact r̥ṣi for 9.62 requires śākhā-anukramaṇī confirmation

Devata: Soma Pavamāna (in relation to Indra)

Chandas: Gāyatrī (3 pādas of ~8 syllables; typical for many Pavamāna verses)

Samhita Patha (Devanagari)

सहस्रोतिः शतामघो विमानो रजसः कविः । इन्द्राय पवते मदः ॥

Transliteration

sahasrótiḥ śatā́magho vi-mā́no rájasaḥ kavíḥ | índrāya pavate mádaḥ ||

Translation

بألفِ عونٍ وبمئةِ عطاء، يطهِّرُ نفسَهُ الكافي، مُقَدِّرُ فضاءاتِ الرَّجَس؛ مَدّ—نشوةُ سوما—تجري لإندرا، القوّةُ التي تُقوّي الذهنَ الظافر.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सहस्रोतिः: having thousandfold help/protection
• सहस्रोतिः: कर्तृ (विशेषणरूपेण ‘मदः’ इत्यस्य)
• Type: Noun (compound)
• Root: सहस्र- (संख्या) + ऊति- (स्त्री., ‘सहायता/रक्षा’)

• शतामघः: of a hundred bounties; richly munificent
• शतामघः: कर्तृ (विशेषणरूपेण ‘मदः’ इत्यस्य)
• Type: Adjective (bahuvrīhi)
• Root: शत- (संख्या) + मघ- (न., ‘दान/उपकार/समृद्धि’) → बहुव्रीहि ‘शत-मघ’

• विमानः: wide-ranging / lofty / far-measuring
• विमानः: कर्तृ (विशेषणरूपेण ‘मदः’ इत्यस्य)
• Type: Adjective/Noun
• Root: वि- + मान (√मा ‘माने/मितौ’), ‘विमान’ (प्रा. ‘विस्तृत/उन्नत/विशिष्ट-मान’)

• रजसः: of the midspace/realm (rajas)
• रजसः: सम्बन्ध (षष्ठी-सम्बन्धः; ‘कविः’ इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: रजस् (न., ‘अन्तरिक्ष/लोक/धूलि/रजः’)

• कविः: seer; wise poet
• कविः: कर्तृ (विशेषणरूपेण ‘मदः’ इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: कवि (पुं., ‘ऋषि/द्रष्टा/प्रज्ञावान्’)

• इन्द्राय: for Indra
• इन्द्राय: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (देवनाम)

• पवते: is purified; flows (as purified Soma)
• पवते: क्रिया (वाक्यस्य मुख्यक्रिया)
• Type: Verb
• Root: √पू (पुनाति/पवते ‘to purify, to flow as purified’), आत्मनेपद

• मदः: the exhilaration/rapture (Soma’s intoxicating joy)
• मदः: कर्तृ (पवते इत्यस्य कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मद (पुं., ‘मद/उत्साह/आनन्द/मत्तता’; सोमरसजन्यः उत्साहः) अथवा √मद् ‘to exhilarate’ (भाववाचक)