Rig Veda 6.18.2: Mandala 6, Sukta 18, Mantra 2

Sukta 6.18

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya (traditional attribution for RV 6.18 within the Bharadvāja maṇḍala)

Devata: Indra (as the victorious power that breaks obstruction and releases the light)

Chandas: Triṣṭubh (dominant meter of RV 6.18)

Samhita Patha (Devanagari)

स युध्मः सत्वा खजकृत्समद्वा तुविम्रक्षो नदनुमाँ ऋजीषी । बृहद्रेणुश्च्यवनो मानुषीणामेकः कृष्टीनामभवत्सहावा ॥

Sanskrit recitationRig Veda 6.18.2

Transliteration

sa yudh́maḥ sátvā khaja-kṛ́t samádvā tuvi-mrakṣó nadanu-mā́n ṛjīṣī | bṛhád-reṇuś cyávano mā́nuṣīṇām ékaḥ kṛṣṭī́nām abhavat sahā́vā ||

Translation

هو المحاربُ ذو النفسِ القويّة، كاسرُ الكتلةِ الحاجزة، الظافرُ في الصدام؛ واسعٌ في قوّةٍ مضيئة، هادرٌ في الوثبة—سائقٌ مستقيمُ المسير—فيغدو محرّكًا عظيمَ الغبار، يزعزعُ حدودَ البشر؛ وحدَه بينَ الشعوبِ يقومُ عونًا قاهرًا لكلّ شيء.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सः: he (that one)
• सः: कर्तृ (विशेष्य-निर्देशः) / विषयः
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• युध्मः: warlike, battle-strong
• युध्मः: कर्तृ-विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: युध्म (प्रातिपदिक; युध्-सम्बद्ध)

• सत्वा: the strong one, mighty
• सत्वा: कर्तृ-विशेषणम्
• Type: Noun/Adjective
• Root: सत्वन् (प्रातिपदिक)

• खजकृत्: making a ‘khaja’ (crusher/cleaver; destructive maker)
• खजकृत्: कर्तृ-विशेषणम्
• Type: Adjective (agent-noun) / Epithet
• Root: खज-कृत् (कृदन्त; √कृ ‘to do/make’ + खज)

• समद्वा: victorious in contests/battles
• समद्वा: कर्तृ-विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: समद्वन् (प्रातिपदिक)

• तुविम्रक्षः: of great might, very powerful
• तुविम्रक्षः: कर्तृ-विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: तुवि-म्रक्ष (प्रातिपदिक; तुवि ‘much’ + म्रक्ष ‘strength/force’)

• नदनुमान्: possessing ‘nadanu’ (roaring/streaming power)
• नदनुमान्: कर्तृ-विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: नदनु-मान् (प्रातिपदिक; -मान् ‘possessing’)

• ऋजीषी: with straight/true (weapons/ways); the straight-going
• ऋजीषी: कर्तृ-विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: ऋजीषिन् (प्रातिपदिक)

• बृहद्रेणुः: raising great dust (in battle)
• बृहद्रेणुः: कर्तृ-विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: बृहद्-रेणु (प्रातिपदिक; बृहद् ‘great’ + रेणु ‘dust/particle’)

• च्यवनः: the dislodger, one who makes (foes) fall
• च्यवनः: कर्तृ-विशेषणम्
• Type: Noun/Adjective
• Root: च्यवन (प्रातिपदिक; √च्यु ‘to move, cause to fall’)

• मानुषीणाम्: of the human (peoples)
• मानुषीणाम्: सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of’
• Type: Noun
• Root: मानुषी (प्रातिपदिक)

• एकः: alone, single
• एकः: कर्तृ (मुख्य-कर्ता) / कर्तृ-विशेषणम्
• Type: Numeral/Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)

• कृष्टीनाम्: of the peoples/tribes
• कृष्टीनाम्: सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of’
• Type: Noun
• Root: कृष्टि (प्रातिपदिक)

• अभवत्: became, was
• अभवत्: क्रिया (सम्बन्धः कर्तृ ‘एकः’)
• Type: Verb
• Root: √भू (भवति)

• सहावा: a conqueror, overpowering one
• सहावा: कर्तृ-विशेषणम् / विधेय-नाम
• Type: Noun/Adjective
• Root: सहावन् (प्रातिपदिक; √सह ‘to overcome/endure’ + -वन्)