Rig Veda 3.53.11: Mandala 3, Sukta 53, Mantra 11

Sukta 3.53

Rishi: Viśvāmitra (Kauśika)

Devata: Indra (implicit through Vṛtra-slaying), with Sudās as human focus

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

उप प्रेत कुशिकाश्चेतयध्वमश्वं राये प्र मुञ्चता सुदासः । राजा वृत्रं जङ्घनत्प्रागपागुदगथा यजाते वर आ पृथिव्याः ॥

Transliteration

úpa préta kuśikāś cetáyadhvam áśvaṃ rāyé prá muñcatā sudā́saḥ | rājā́ vṛtráṃ jaṅghanat prā́g apā́g úd ag áthā yajāte váre ā́ pṛthivyā́ḥ ||

Translation

تقدّموا، يا كوشيكا؛ أيقِظوا وعيَكم؛ أطلقوا الجوادَ للغِنى والوفرة—سوداس. لقد صرع الملكُ الساترَ (فِرترا) إلى الأمام، وإلى الخلف، وإلى العلوّ؛ ثم يقرّب القربانَ طلبًا للعطية المختارة من سَعةِ الأرض.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• उप: near, up; (as preverb) forth
• उप: —
• Type: Indeclinable
• Root: उप (उपसर्ग/निपात)

• प्रेत: go forth!
• प्रेत: —
• Type: Verb
• Root: इ (धातु) + प्र (उपसर्ग)

• कुशिकाः: the Kuśikas (clan/people)
• कुशिकाः: Kartā (सम्बोधनार्थे/आह्वान) तथा कर्तृ-सम्बन्धः
• Type: Noun
• Root: कुशिक (प्रातिपदिक)

• चेतयध्वम्: take notice!, be alert!, rouse yourselves
• चेतयध्वम्: —
• Type: Verb
• Root: चित्/चेत् (धातु ‘to perceive/notice/rouse’)

• अश्वम्: the horse
• अश्वम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अश्व (प्रातिपदिक)

• राये: for wealth
• राये: Sampradāna (उद्देश्य/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: राय्/रायि (प्रातिपदिक) ‘wealth’

• प्र: forth, forward
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/निपात)

• मुञ्चत: release!, let loose!
• मुञ्चत: —
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु ‘to release/let go’) + प्र (उपसर्ग)

• सुदासाः: the Sudāsas (followers of Sudās / Sudās’ men)
• सुदासाः: Kartā (आज्ञार्थक क्रियायाः कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुदास (प्रातिपदिक; नाम)

• राजा: the king
• राजा: Kartā
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)

• वृत्रम्: Vṛtra (the obstructor)
• वृत्रम्: Karma
• Type: Noun
• Root: वृत्र (प्रातिपदिक)

• जङ्घनत्: he smote, struck down
• जङ्घनत्: —
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु ‘to strike/kill’) with intensive/reduplicated stem जङ्घन्-

• प्राक्: eastward/forward
• प्राक्: Adhikaraṇa (दिशा/देश)
• Type: Indeclinable
• Root: प्राञ्च्/प्राक् (अव्यय)

• अपाक्: westward/backward
• अपाक्: Adhikaraṇa (दिशा)
• Type: Indeclinable
• Root: अपाञ्च्/अपाक् (अव्यय)

• उदक्: northward/upward
• उदक्: Adhikaraṇa (दिशा)
• Type: Indeclinable
• Root: उदञ्च्/उदक् (अव्यय)

• अथा: then, thereafter
• अथा: —
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)

• यजाते: he worships/sacrifices
• यजाते: —
• Type: Verb
• Root: यज् (धातु ‘to worship/sacrifice’)

• वरः: the chosen (place)/boon
• वरः: Kartā/Adhikaraṇa (सन्दर्भानुसार: ‘the chosen place/boon’ as subject or locus)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक) ‘choice/boon; enclosure/space’ (RV usage varies)

• आ: to, unto
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• पृथिव्याः: of the earth
• पृथिव्याः: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)