Rig Veda 10.75.9: Mandala 10, Sukta 75, Mantra 9

Sukta 10.75

Rishi: Sindhukṣit Praiyamedha

Devata: Sindhu

Chandas: Trishtubh

Samhita Patha (Devanagari)

सुखं रथं युयुजे सिन्धुरश्विनं तेन वाजं सनिषदस्मिन्नाजौ । महान्ह्यस्य महिमा पनस्यतेऽदब्धस्य स्वयशसो विरप्शिनः ॥

Transliteration

sukháṃ ráthaṃ yuyuje síndhur aśvínam téna vājaṃ saniṣad asmínn ājā́u | mahā́n hy asyá mahimā́ panasyatédáb­dhasya sváyaśaso virápśinaḥ ||

Translation

سِندهو قد شدّت مركبةً سهلةَ السير، تجرّها الخيل؛ وبهذه تنال وفرةَ القوة في هذا النزال. عظيمٌ حقًّا عِظَمُها، وهي ممدوحة—لا تُقهَر، ذاتُ مجدٍ من ذاتها، واسعةُ الامتداد في سلطانها؛ فليشدَّ تيّارُنا الباطنُ الحركةَ القويمةَ ولينَلِ الظفرَ على الضيق.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सुखम्: comfortably, pleasant
• सुखम्: कर्म (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: सुख (प्रातिपदिक)

• रथम्: chariot
• रथम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: रथ (प्रातिपदिक)

• युयुजे: has yoked / yoked
• युयुजे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: युज् (युजँ योगे)

• सिन्धुः: Sindhu (the river)
• सिन्धुः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: सिन्धु (प्रातिपदिक)

• अश्विनम्: horse-possessing / with horses
• अश्विनम्: कर्म (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: अश्विन् (प्रातिपदिक)

• तेन: with that (thereby)
• तेन: करण
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वाजम्: prize, booty, winning
• वाजम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वाज (प्रातिपदिक)

• सनिषद: will win / will obtain
• सनिषद: क्रिया
• Type: Verb
• Root: सन्/षन् (षणुँ दाने/लाभे) + स (भविष्यत्-आदेशः)

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: अधिकरण
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• आजौ: in the contest, in battle
• आजौ: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: आजि (प्रातिपदिक)

• महान्: great
• महान्: कर्तृ-विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)

• हि: for, indeed
• हि: सम्बन्ध/निपात
• Type: Indeclinable
• Root: हि (निपात)

• अस्य: of him/it (of Sindhu)
• अस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• महिमा: greatness, majesty
• महिमा: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: महिमन् (प्रातिपदिक)

• पनस्यते: is admired / is desired / wins praise
• पनस्यते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: पनस्/पनस्य (धातु: पनस्यति ‘प्रशंसायाम्/कामायाम्’ वैदिक)

• अदब्धस्य: of the unassailable, undefeated
• अदब्धस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Adjective
• Root: अदब्ध (प्रातिपदिक; a- + दब्ध ‘deceived/overpowered’)

• स्वयशसः: of self-glorious, of own renown
• स्वयशसः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Adjective
• Root: स्वयशस् (प्रातिपदिक; स्व + यशस्)

• विरप्शिनः: of the mighty/impetuous (one)
• विरप्शिनः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Adjective
• Root: विरप्शिन् (प्रातिपदिक; वि- + रप्शिन् ‘swift/strong-handed’ वैदिक)