Rig Veda 10.45.9: Mandala 10, Sukta 45, Mantra 9

Sukta 10.45

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

यस्ते अद्य कृणवद्भद्रशोचेऽपूपं देव घृतवन्तमग्ने । प्र तं नय प्रतरं वस्यो अच्छाभि सुम्नं देवभक्तं यविष्ठ ॥

Transliteration

yás te adyá kṛṇávad bhadrá-śoce ’pū́paṃ deva ghṛtávantam agne | prá táṃ naya prataráṃ vásyo áchā́bhi súmnaṃ deva-bháktam yaviṣṭha ||

Translation

مَن يُعِدُّ لكَ اليومَ، أيُّها الإلهُ ذوُ اللَّهبِ الحَسَنِ، كَعْكَ القُربانِ (apūpa) المُمتلِئَ بالسَّمْنِ المُصَفّى (ghṛta)، يا أَغني—فَقُدْهُ قُدُمًا إلى حالٍ أَفْضَلَ وأَشَدَّ مَطْلَبًا، إلى النِّعْمَةِ التي يَتَشارَكُها الآلِهَةُ، يا أَحْدَثَ اللَّهبِ وأَقْواهُ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यः: who (he who)
• यः: कर्तृ (सम्बन्धवाचकः—यः … सः)
• Type: Pronoun
• Root: यद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ते: your
• ते: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अद्य: today, now
• अद्य: अधिकरण (काल)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य (अव्यय)

• कृणवत्: made, prepared
• कृणवत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)

• भद्रशोचे: O you of auspicious flame/splendour
• भद्रशोचे: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative epithet)
• Root: भद्र- + शोचि- (प्रातिपदिक; बहुव्रीहिः/कर्मधारयः)

• अपूपम्: a cake (sacrificial bread)
• अपूपम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अपूप- (प्रातिपदिक)

• देव: O god
• देव: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: देव- (प्रातिपदिक)

• घृतवन्तम्: rich in ghee, ghee-laden
• घृतवन्तम्: कर्म (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: घृत- + वन्त् (प्रातिपदिक; मतुप्/वन्त्-प्रत्ययान्त)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: अग्नि- (प्रातिपदिक)

• प्र: forth, forward
• प्र: क्रियाविशेषणम्
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/अव्यय)

• तम्: him/it
• तम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• नय: lead, conduct
• नय: क्रिया
• Type: Verb
• Root: नी (धातु)

• प्रतरम्: further, onward; more forward
• प्रतरम्: क्रियाविशेषणम्
• Type: Indeclinable (comparative adverb)
• Root: प्रतरम् (अव्यय/तुलनात्मक-रूप) < प्र + तर

• वस्यः: to a better (place/state), more excellent
• वस्यः: कर्म/गत्यर्थे लक्ष्य (गन्तव्य-भावः)
• Type: Adjective (comparative)
• Root: वसु- (प्रातिपदिक) → वस्यस् (तुलनात्मक)

• अच्छा: towards, unto
• अच्छा: क्रियाविशेषणम्
• Type: Indeclinable
• Root: अच्छा (अव्यय)

• अभि: towards, upon
• अभि: क्रियाविशेषणम्
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)

• सुम्नम्: favour, grace, blessing
• सुम्नम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: सुम्न- (प्रातिपदिक)

• देवभक्तम्: bestowed by the gods / god-granted
• देवभक्तम्: कर्म (विशेषणम्)
• Type: Adjective (past participle used adjectivally)
• Root: देव- + भक्त- (कृदन्त; √भज् ‘to share/portion, to bestow’)

• यविष्ठ: O youngest (most youthful)
• यविष्ठ: सम्बोधन
• Type: Adjective (superlative, vocative)
• Root: युव- (प्रातिपदिक) → यविष्ठ (अतिशय/सुपरलेटिव)