Rig Veda 1.174.5: Mandala 1, Sukta 174, Mantra 5

Sukta 1.174

Rishi: Agastya Māna (traditional; verify).

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (probable; confirm).

Samhita Patha (Devanagari)

वह कुत्समिन्द्र यस्मिञ्चाकन्त्स्यूमन्यू ऋज्रा वातस्याश्वा । प्र सूरश्चक्रं वृहतादभीकेऽभि स्पृधो यासिषद्वज्रबाहुः ॥

Transliteration

váha kútsam indra yásmiṃ cā́kans syūmanyū́ ṛjrā́ vā́tasya áśvā | prá sū́raś cakráṃ vṛhatād abhī́ke ’bhí spṛ́dho yā́siṣad vájra-bāhuḥ ||

Translation

يا إندرا، احمل كوتسا—ذاك الذي استيقظت فيه الحميّة المرفوعة، وقد شُدَّت خيول فايُو (الريح) المستقيمة إلى النير. إن سُوريا يدفع العجلة العريضة إلى الأمام في اللقاء القريب؛ وذراعُ حاملِ الفَجْرا يضغطُ مُواجِهاً كلَّ مُنافسةٍ وخصومة.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सः: he
• सः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स

• कुत्सम्: Kutsa (the seer/hero)
• कुत्सम्: Karma
• Type: Noun (proper name)
• Root: कुत्स (प्रातिपदिक)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: Kartā
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• यस्मिन्: in whom / in which
• यस्मिन्: Adhikaraṇa
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च

• अकन्: he made / he effected
• अकन्: Kriyā
• Type: Verb
• Root: कन् (धातु; ‘कनति/कनयति’ इत्यादि; वैदिक प्रयोगः)

• स्युमन्युः: of swift wrath / having impetuous spirit
• स्युमन्युः: Kartā (as epithet of Indra) / or apposition
• Type: Noun/Adjective (epithet)
• Root: स्यु-मन्यु (प्रातिपदिक; ‘स्यु’ + ‘मन्यु’)

• ऋज्राः: the ruddy ones
• ऋज्राः: Kartā (of implied verb ‘are/ran’) / apposition
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: ऋज्र (प्रातिपदिक)

• वातस्य: of the wind
• वातस्य: Sambandha
• Type: Noun
• Root: वात (प्रातिपदिक)

• अश्वाः: horses
• अश्वाः: Kartā
• Type: Noun
• Root: अश्व (प्रातिपदिक)

• प्र: forth / forward
• प्र: —
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: प्र

• सूरः: the hero
• सूरः: Kartā
• Type: Noun/Adjective
• Root: सूर (प्रातिपदिक)

• चक्रं: wheel
• चक्रं: Karma
• Type: Noun
• Root: चक्र (प्रातिपदिक)

• वृहतात्: let (him) make great / let (it) grow
• वृहतात्: Kriyā
• Type: Verb (Vedic injunctive/imperative nuance)
• Root: वृह् (धातु) / वृहत् (विशेषण-प्रातिपदिक)

• अभीके: in the near encounter / at close quarters
• अभीके: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: अभीक (प्रातिपदिक)

• अभि: against / toward
• अभि: —
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: अभि

• स्पृधः: rivalries / hostile contests
• स्पृधः: Karma
• Type: Noun
• Root: स्पृध् (स्त्री. प्रातिपदिक ‘स्पृध्’)

• यासिषत्: he drove/urged on / he went forth
• यासिषत्: Kriyā
• Type: Verb
• Root: या (धातु)

• वज्रबाहुः: the one whose arm is the vajra (Indra)
• वज्रबाहुः: Kartā
• Type: Noun (epithet)
• Root: वज्र-बाहु (प्रातिपदिक; समासः)