Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

भरत-गुहसंवादः

Bharata and Guha: Trust, Hospitality, and the Burden of Grief

धन्यस्त्वं न त्वया तुल्यं पश्यामि जगतीतले।अयत्नादागतं राज्यं यस्त्वं त्यक्तुमिहेच्छसि।।2.85.12।।

dhanyas tvaṁ na tvayā tulyaṁ paśyāmi jagatītale |

ayatnād āgataṁ rājyaṁ yas tvaṁ tyaktum ihecchasi ||2.85.12||

طوبى لك؛ لا أرى على وجه الأرض من يماثلك، إذ تريد أن تترك المُلك الذي جاءك بلا عناء.

धन्यःblessed
धन्यः:
Kriya (क्रिया)
TypeAdjective
Rootdhanya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; विधेय-विशेषणम्
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyusmad (प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम; प्रथमा, एकवचनम्
not
:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
त्वयाby/with you
त्वया:
Karana (करणम्)
TypeNoun
Rootyusmad (प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम; तृतीया (3rd case), एकवचनम्
तुल्यम्equal (to you)
तुल्यम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Roottulya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; ‘पश्यामि’ इत्यस्य कर्मरूपेण (something equal)
पश्यामिI see
पश्यामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु)
Formलट्, उत्तमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
जगतीतलेon the earth
जगतीतले:
Adhikarana (अधिकरणम्)
TypeNoun
Rootjagatī + tala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, सप्तमी (7th case), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (“on the surface of the earth”)
अयत्नात्without effort
अयत्नात्:
Apadana (अपादानम्)
TypeNoun
Rootayatna (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, पञ्चमी (5th case), एकवचनम्; हेतौ/अपादाने (from/without effort)
आगतम्obtained/come
आगतम्:
Visheshana (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootā-√gam (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP), नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; ‘राज्यम्’ इत्यस्य विशेषणम्
राज्यम्kingdom
राज्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootrājya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्
यःwho
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; सम्बन्धसूचक-यत् (relative pronoun)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyusmad (प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम; प्रथमा, एकवचनम्
त्यक्तुम्to abandon
त्यक्तुम्:
Prayojana (प्रयोजनम्)
TypeVerb
Roottyaj (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive)
इहhere/now
इह:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootiha (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place/time: here/now)
इच्छसिyou wish
इच्छसि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootiṣ (धातु)
Formलट्, मध्यमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

You desire to bring back Rama who is in great difficulty. This everlasting fame of yours will spread all over the world.

G
Guha
B
Bharata
K
kingdom (rājya)

FAQs

Dharma here is self-restraint and righteousness over power: Bharata values rightful succession and moral duty above personal gain.

Guha praises Bharata for intending to give up the kingship that has become available to him and for seeking Rama instead.

Bharata’s integrity and detachment—his refusal to benefit from an unrighteous outcome.