Previous Verse
Next Verse

Shloka 25

तमसातीरवासः

Night on the Bank of the Tamasa and the Stratagem to Elude the Citizens

अथ रामोऽब्रवीच्छ्रीमान्सुमन्त्रं युज्यतां रथः।गमिष्यामि ततोऽरण्यं गच्छ शीघ्रमितः प्रभो।।2.46.25।।

atha rāmo 'bravīc chrīmān sumantraṁ yujyatāṁ rathaḥ |

gamiṣyāmi tato 'raṇyaṁ gaccha śīghram itaḥ prabho ||2.46.25||

حينئذٍ قال راما المجيد لسومانترَا: «يا سيّد السائق، لتُشدّ العربة وتُقرن الخيول؛ فمن هنا سأمضي سريعًا إلى الغابة».

अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्यय (then/thereupon)
रामःRama
रामः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
श्रीमान्illustrious
श्रीमान्:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootश्रीमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (रामः)
सुमन्त्रम्Sumantra
सुमन्त्रम्:
Sambodhyam/Karma (सम्बोध्य/कर्म)
TypeNoun
Rootसुमन्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (सम्बोधनार्थे द्वितीया-प्रयोगः)
युज्यताम्let (it) be yoked
युज्यताम्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootयुज् (धातु)
Formलोट् (Imperative), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगः (passive: ‘let it be yoked’)
रथःthe chariot
रथः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
गमिष्यामिI shall go
गमिष्यामि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलृट् (Simple Future), परस्मैपद, उत्तमपुरुष, एकवचन
ततःthen/from there
ततः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अपादान/क्रमवाचक (then/from there)
अरण्यम्to the forest
अरण्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअरण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
गच्छgo
गच्छ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलोट् (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन
शीघ्रम्quickly
शीघ्रम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootशीघ्रम् (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (quickly)
इतःfrom here
इतः:
Apādāna (अपादान)
TypeIndeclinable
Rootइतः (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (from here)
प्रभोO master
प्रभो:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

Then glorious Rama addressing Sumantra said O master charioteer, harness the chariot. I shall (let us) quickly leave for the forest.

R
Rama
S
Sumantra
C
chariot (ratha)
F
forest (araṇya)

FAQs

Steadfastness to duty and truth (satya): Rama proceeds with exile without hesitation, treating the commitment as binding and to be executed promptly.

Rama instructs Sumantra to harness the chariot so they can leave Ayodhya toward the forest.

Resolve and integrity—Rama’s calm, decisive movement toward a difficult but righteous path.