Previous Verse
Next Verse

Shloka 26

तमसातीरवासः

Night on the Bank of the Tamasa and the Stratagem to Elude the Citizens

सूतस्तत स्सत्त्वरितः स्यन्दनं तैर्हयोत्तमैः।योजयित्व्राऽथ रामाय प्राञ्जलिः प्रत्यवेदयत्।।2.46.26।।

sūtas tataḥ sa tvaritaḥ syandanaṁ tair hayottamaiḥ |

yojayitvā 'tha rāmāya prāñjaliḥ pratyavedayat ||2.46.26||

فأسرع السائق، فقرن العربة بتلك الخيول الممتازة، ثم تقدّم إلى راما ويداه مضمومتان بخشوع وأبلغه.

सूतःthe charioteer
सूतः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ततःthen
ततः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formक्रम/देशवाचक-अव्यय (then/thereupon)
सःhe
सः:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (सूतः)
त्वरितःhastened
त्वरितः:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootत्वरित (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP from √त्वर्), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (सूतः)
स्यन्दनम्chariot
स्यन्दनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्यन्दन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (usage varies), द्वितीया, एकवचन
तैःwith those
तैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषणम् (हयोत्तमैः)
हयोत्तमैःwith excellent horses
हयोत्तमैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootहय + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formसमासः: उत्तमाः हयाः (कर्मधारय); पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
योजयित्वाhaving yoked
योजयित्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootयुज् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), पूर्वकाल
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्यय (then)
रामायto Rama
रामाय:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन
प्राञ्जलिःwith folded palms
प्राञ्जलिः:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootप्राञ्जलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (प्र + अञ्जलि) ‘folded hands’; विशेषणम् (सूतः)
प्रत्यवेदयत्reported/informed
प्रत्यवेदयत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति-अव-विद् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

Thereupon the charioteer hurriedly harnessed the splendid horses to the chariot and informed Rama with folded hands:

S
Sumantra (sūta)
R
Rama
C
chariot (syandana)
H
horses (hayottama)

FAQs

Dharma as service (sevā) within rightful order: Sumantra performs his duty promptly and respectfully, supporting Rama’s lawful course.

Sumantra prepares the chariot and formally informs Rama that it is ready.

Faithful service and respect—shown through haste in duty and folded hands in address.