Previous Verse
Next Verse

Shloka 48

Cakravyūha-saṃkalpaḥ, Saṃśaptaka-āhvānaṃ, Saubhadra-vikrīḍitam

Drona Parva, Adhyāya 32

ताड्यमानाः क्षितिं जम्मुर्मुक्तकेशा: शरार्दिता: । हाथी, घोड़े तथा रथपर आरूढ़ होकर युद्ध करनेवाले बहुत-से योद्धा अर्जुनके सहस्तरों बाणसमूहोंसे आहत एवं पीड़ित हो बाल खोले हुए पृथ्वीपर गिर पड़े ।। केचिदार्तस्वनं चक्रु्विनेशुरपरे पुन:

sañjaya uvāca | tāḍyamānāḥ kṣitiṃ jagmur muktakeśāḥ śarārditāḥ | kecid ārta-svanaṃ cakruḥ vinaśur apare punaḥ ||

قال سنجيا: وقد ضُربوا وعُذِّبوا بوابل السهام، سقط كثير من المحاربين الذين كانوا يقاتلون على ظهور الفيلة والخيول ومن فوق المركبات إلى الأرض وشعورهم منفلِتة في فوضى. بعضهم أطلق صرخات الألم، وآخرون هلكوا من جديد—مُظهِرًا كيف أن عاصفة مقذوفات أرجونا التي لا تهدأ حطّمت لا قوة الأجساد فحسب، بل إرادة القتال أيضًا في ضيق المعمعة ووحشيتها.

ताड्यमानाःbeing struck / being beaten
ताड्यमानाः:
Karta
TypeAdjective
Rootताड् (धातु)
FormMasculine, Nominative, Plural, शानच् (वर्तमान-कर्तरि/कर्मणि प्रयोगे प्रायः कर्मणि), passive sense
क्षितिम्the earth/ground
क्षितिम्:
Karma
TypeNoun
Rootक्षिति (स्त्री)
FormFeminine, Accusative, Singular
जग्मुःwent / fell (to)
जग्मुः:
Karta
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd, Plural, Parasmaipada
मुक्तकेशाःwith loosened hair
मुक्तकेशाः:
Karta
TypeAdjective
Rootमुक्तकेश (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
शरार्दिताःpierced/afflicted by arrows
शरार्दिताः:
Karta
TypeAdjective
Rootशरार्दित (प्रातिपदिक; from शर + आर्दित)
FormMasculine, Nominative, Plural, क्त (past passive participle)
केचित्some (of them)
केचित्:
Karta
TypePronoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
आर्तस्वनम्a cry of distress
आर्तस्वनम्:
Karma
TypeNoun
Rootआर्तस्वन (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
चक्रुःmade/uttered
चक्रुः:
Karta
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd, Plural, Parasmaipada
विनेशुःperished / were destroyed
विनेशुः:
Karta
TypeVerb
Rootवि + नश् (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd, Plural, Parasmaipada
अपरेothers
अपरे:
Karta
TypePronoun
Rootअपर (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
पुनःagain / moreover
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः

संजय उवाच

S
Sañjaya
A
Arjuna
W
warriors (yodhāḥ)
A
arrows (śara)