Shloka 23
यथा यथा हायुध्यन्त पाण्डवानां महारथा: । तथा तथा तदस्त्र॑ वै व्यवर्धत जनाधिप,यथा हि शिशिरापाये दहेत् कक्ष हुताशन: । तथा तदस्त्रं पाण्डूनां ददाह ध्वजिनीं प्रभो प्रभो! जैसे सर्दी बीतनेपर गर्मीमें लगी हुई आग सूखे काठ या जंगलको जला डाले, उसी प्रकार वह अस्त्र पाण्डव-सेनाको भस्म करने लगा
sañjaya uvāca |
yathā yathā hy āyudhyanta pāṇḍavānāṃ mahārathāḥ |
tathā tathā tad astraṃ vai vyavardhata janādhipa |
yathā hi śiśirāpāye dahet kakṣa hutāśanaḥ |
tathā tad astraṃ pāṇḍūnāṃ dadāha dhvajinīṃ prabho ||
قال سنجيا: «أيها الملك، كلما واصل عظماء فرسان المركبات من الباندافا القتال ازداد ذلك السلاح قوةً. وكما أن نارًا تُوقَد بعد انقضاء الشتاء، في قيظ الحر، تحرق الحطب اليابس والأجمة، كذلك بدأ ذلك السلاح، يا مولاي، يلتهم جيش الباندافا».
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how violence in war can become self-amplifying: as elite warriors intensify combat, the instruments of destruction (astra-power) also intensify, leading to indiscriminate devastation—an implicit ethical warning about escalation and the catastrophic momentum of battle.
Sañjaya reports to the king that as the Pāṇḍava great chariot-warriors continue fighting, a particular astra grows stronger and begins to burn through the Pāṇḍava forces, compared to fire consuming dry scrub when winter has ended.