Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

स हयान्‌ संनिगृह्माजी स्वयं हयविशारद: । युयुधे रथिनां श्रेष्ठो लघु चित्र च सुष्ल च,रथियोंमें श्रेष्ठ द:शासन अश्व-संचालनकी कलामें निपुण था। वह रणभूमिमें स्वयं ही घोड़ोंको काबूमें करके शीघ्रतापूर्वक विचित्र रीतिसे अच्छी तरह युद्ध करने लगा

sa hayān saṃnigṛhya ājau svayaṃ hayaviśāradaḥ | yuyudhe rathināṃ śreṣṭho laghu citraṃ ca suṣṭhu ca ||

قال سنجيا: وكان ماهرًا في تسيير الخيل، فأمسك هو بنفسه بزمامها في ساحة القتال. ذلك المتقدّم بين فرسان العربات قاتل بسرعة، مُجريًا مناورات شتّى محكمة التنفيذ، محافظًا على الانضباط وسط ضراوة الحرب.

सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
हयान्horses
हयान्:
Karma
TypeNoun
Rootहय
FormMasculine, Accusative, Plural
संनिगृह्यhaving restrained/controlled
संनिगृह्य:
Karana
TypeVerb
Rootसम् + नि + ग्रह्
FormAbsolutive (Tumun/Lyap), Parasmaipada (usage), Non-finite
आजीin battle
आजी:
Adhikarana
TypeNoun
Rootआजी
FormFeminine, Locative, Singular
स्वयम्himself
स्वयम्:
Karta
TypeIndeclinable
Rootस्वयम्
हयविशारदःskilled in horses/horse-handling
हयविशारदः:
Karta
TypeAdjective
Rootहय-विशारद
FormMasculine, Nominative, Singular
युयुधेfought
युयुधे:
Karta
TypeVerb
Rootयुध्
FormLiṭ (Perfect), Ātmanepada, Third, Singular
रथिनाम्of the chariot-warriors
रथिनाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरथिन्
FormMasculine, Genitive, Plural
श्रेष्ठःthe best
श्रेष्ठः:
Karta
TypeAdjective
Rootश्रेष्ठ
FormMasculine, Nominative, Singular
लघुswiftly
लघु:
Karana
TypeIndeclinable
Rootलघु
चित्रम्in a varied/strange manner
चित्रम्:
Karana
TypeIndeclinable
Rootचित्र
and
:
TypeIndeclinable
Root
सुwell
सु:
Karana
TypeIndeclinable
Rootसु
उष्णम्fiercely/intensely
उष्णम्:
Karana
TypeIndeclinable
Rootउष्ण

संजय उवाच

S
Sañjaya
H
horses (steeds)
C
chariot-warrior (rathin)

Educational Q&A

Even in war, mastery is shown through restraint and disciplined control—symbolized by reining in the horses. The verse highlights that skill and composure (self-command) are integral to effective action, aligning martial prowess with inner regulation rather than mere aggression.

Sañjaya describes a leading chariot-warrior who, being an expert horseman, personally controls the horses and fights rapidly with varied, well-executed maneuvers on the battlefield.