Shloka 63
Adhyāya 141 — Night duels: Śaineya and Bhūriśravas; Droṇi and Ghaṭotkaca; Bhīma and Duryodhana
रश्मीन् योक्त्राणि चाश्रानां क्रुद्ध: कर्णो5च्छिनन्मृधे । तस्याश्चांश्व पुनर्हत्वा सूतं विव्याध पठचभि:,क्रोधमें भरे हुए सूतपुत्र कर्णने अपने अस्त्रोंकी मायासे तथा झुकी हुई गाँठवाले बाणोंद्वारा युद्धपरायण भीमसेनके दो तरकसों, धनुषकी प्रत्यंचा, बागडोर तथा घोड़े जोतनेकी रस्सियोंको भी युद्धस्थलमें काट डाला। फिर घोड़ोंको भी मारकर सारथिको पाँच बाणोंसे घायल कर दिया
sañjaya uvāca |
raśmīn yoktrāṇi cāśrāṇāṃ kruddhaḥ karṇo 'cchinan mṛdhe |
tasyāś cāśvān punar hatvā sūtaṃ vivyādha pañcabhiḥ ||
قال سنجيا: وقد استبدّ به الغضب في خضمّ القتال، قطع كارنا لُجُم الخيل وحبال السَّرج. ثم بعد أن قتل تلك الخيول، طعن السائق بخمس سهام. هكذا منطق الحرب القاسي: تعطيل حركة الخصم ودعائمه لانتزاع التفوّق الحاسم.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how, in war, victory is often pursued by dismantling an opponent’s support structure (mobility and crew), revealing the grim ethical pressure of battlefield necessity where strategic efficiency can override compassion.
Sañjaya narrates that Karṇa, furious in combat, severs the horses’ reins and yoking-ropes; then he kills the horses and wounds the charioteer with five arrows, effectively crippling the enemy chariot’s functioning.