Shloka 2
भीष्मभीमसमागमः — Bhīṣma–Bhīma Strategic Engagement and Counsel to the King
अहं द्रोणश्न॒ शल्यश्न कृतवर्मा च सात्वत: । अश्रत्थामा विकर्णक्ष भगदत्तो5थ सौबल:,“राजन मैं, द्रोणाचार्य, शल्य, यदुवंशी कृतवर्मा, अश्वत्थामा, विकर्ण, भगदत्त, सुबलपुत्र शकुनि, अवन्तिदेशके राजकुमार विन्द और अनुविन्द, बाह्लिकदेशीय वीरोंके साथ राजा बाह्नीक, बलवान त्रिगर्तराज, अत्यन्त दुर्जय मगधराज, कोसलनरेश बृहद्वल, चित्रसेन, विविंशति तथा विशाल ध्वजाओंवाले परम सुन्दर कई हजार रथ, घुड़सवारोंसे युक्त देशीय घोड़े, गण्डस्थलसे मदकी धारा बहानेवाले मदोन्मत्त गजराज और भाँति-भाँतिके आयुध एवं ध्वज धारण करनेवाले विभिन्न देशोंके शूरवीर पैदल सैनिक तुम्हारे लिये युद्ध करनेको उद्यत हैं
sañjaya uvāca | ahaṃ droṇaś ca śalyaś ca kṛtavarmā ca sātvatāḥ | aśvatthāmā vikarṇaś ca bhagadatto ’tha saubalaḥ ||
قال سنجيا: «أيها الملك، أنا نفسي، ودرونا، وشاليا، وكريتافَرما من سلالة الساتڤتا؛ وأشڤتّھاما، وفيكارنا، وبهاگاداتا، ثم ساوبالا (شكوني)—كلّهم قائمون على أهبة القتال في صفّك». وتأتي هذه الآية كنداءٍ رصين بأسماء القادة، لتُبرز أن الحرب تُصوَّر صراعًا لقوةٍ مجتمعة وولاءاتٍ متراصّة، لا انتصارًا بيّنًا للحق.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how war is often justified through allegiance and the gathering of renowned fighters; ethically, it invites reflection on the difference between sheer martial strength and the moral legitimacy (dharma) of the cause being served.
Sañjaya reports to the blind king Dhṛtarāṣṭra, naming prominent warriors aligned with the Kauravas. This cataloging builds the battlefield picture and signals the scale of commitment and impending violence.