Shloka 3
विन्दानुविन्दावावन्त्यौ बाह्लीक: सह बाद्टिकै: । त्रिगर्तराजो बलवान् मागधश्न सुदुर्जय:,“राजन मैं, द्रोणाचार्य, शल्य, यदुवंशी कृतवर्मा, अश्वत्थामा, विकर्ण, भगदत्त, सुबलपुत्र शकुनि, अवन्तिदेशके राजकुमार विन्द और अनुविन्द, बाह्लिकदेशीय वीरोंके साथ राजा बाह्नीक, बलवान त्रिगर्तराज, अत्यन्त दुर्जय मगधराज, कोसलनरेश बृहद्वल, चित्रसेन, विविंशति तथा विशाल ध्वजाओंवाले परम सुन्दर कई हजार रथ, घुड़सवारोंसे युक्त देशीय घोड़े, गण्डस्थलसे मदकी धारा बहानेवाले मदोन्मत्त गजराज और भाँति-भाँतिके आयुध एवं ध्वज धारण करनेवाले विभिन्न देशोंके शूरवीर पैदल सैनिक तुम्हारे लिये युद्ध करनेको उद्यत हैं
sañjaya uvāca |
vindānuvindāv āvantyau bāhlīkaḥ saha bāṭṭikaiḥ |
trigartarājo balavān māgadhaś ca sudurjayaḥ ||
قال سنجيا: «ويندا وأنوويندا، أميرا أفنتي؛ وباهليكا مع محاربي بلاد الباطِّيكا؛ وملك تريگرتا القوي؛ وملك ماغدها شديدَ العسر في القهر—هؤلاء أيضًا على أهبة القتال». وفي هذا النداء بأسماء الحلفاء يبرز الشعر كيف تُحشد قوةٌ واسعة من أقاليم شتى للحرب، فيتعاظم الثقل الأخلاقي للمذبحة المقبلة، وتشتد مسؤولية الملك عن نزاعٍ اختار أن يُبقيه قائمًا.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse functions as an ethical intensifier: by naming formidable allies from many regions, it highlights that war is not a private quarrel but a mass mobilization whose consequences spread widely. The greater the assembled power, the heavier the ruler’s accountability (rāja-dharma) for choosing escalation over restraint.
Sañjaya continues reporting to Dhṛtarāṣṭra the composition of the Kaurava-aligned forces, listing notable kings and peoples—Avanti’s princes Vindā and Anuvindā, Bāhlīka with the Bāṭṭikas, the strong king of Trigarta, and the formidable Magadhan king—who are prepared to fight.