Mantra 35

Sukta 4

Sanskrit (Devanagari)

वैश्वानरे हविरिदं जुहोमि साहस्रं शतधारमुत्सम्। स बिभर्ति पितरं पितामहान् प्रपितामहान् बिभर्ति पिन्वमानः

IAST Transliteration

vaiśvānaráe havír idáṁ juhomi sāhasráṁ śatádhāram útsam | sá bibharti pitáraṁ pitāmahā́n prápitāmahā́n bibharti pínvamānaḥ ||

English Translation (Griffith/Whitney)

To Vaiśvānara I offer here this oblation, a fountain thousandfold, with hundred streams. He beareth the father, he beareth the grandsires; the great-grandsires he beareth, waxing full.

Translation

إلى فايشفانارا أُقَرِّبُ هنا هذا القُربان (الهَفِس)، نبعًا أَلْفِيَّ الطَّيِّ، ذا مئةِ مجرى. هو يحملُ الأبَ، ويحملُ الأجدادَ؛ ويحملُ أجدادَ الأجداد، وهو يزدادُ امتلاءً ووفرةً.

Word by Word

• वैश्वानरे: in/unto Vaiśvānara (Agni)
• वैश्वानरे: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: वैश्वानर (प्रातिपदिक; अग्नि-विशेष) अथवा वैश्वानर- (विशेषण)

• हविः: oblation
• हविः: Karma
• Type: Noun
• Root: हविस् (प्रातिपदिक)

• इदम्: this
• इदम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• जुहोमि: I offer (into the fire)
• जुहोमि: —
• Type: Verb
• Root: हु (धातु)

• साहस्रम्: thousand-fold / of a thousand
• साहस्रम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: साहस्र (प्रातिपदिक; ‘हजार’)

• शतधारम्: having a hundred streams
• शतधारम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: शतधार (प्रातिपदिक; ‘शत-धारा’)

• उत्सम्: spring, fountain
• उत्सम्: Karma
• Type: Noun
• Root: उत्स (प्रातिपदिक)

• सः: he
• सः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• बिभर्ति: bears, supports
• बिभर्ति: —
• Type: Verb
• Root: भृ (धातु)

• पितरम्: father
• पितरम्: Karma
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)

• पितामहान्: grandfathers
• पितामहान्: Karma
• Type: Noun
• Root: पितामह (प्रातिपदिक)

• प्रपितामहान्: great-grandfathers
• प्रपितामहान्: Karma
• Type: Noun
• Root: प्रपितामह (प्रातिपदिक)

• बिभर्ति: bears, supports
• बिभर्ति: —
• Type: Verb
• Root: भृ (धातु)

• पिन्वमानः: being invigorated / swelling, prospering
• पिन्वमानः: Kartā
• Type: Participle
• Root: पिन्व्/पिव् (धातु; ‘पिन्वति’ = प्रीणयति/वर्धयति) → पिन्वमान (वर्तमान-कृदन्त)

Attribution

Rishi: Pitṛmedha tradition

Devata: Agni Vaiśvānara (as carrier/sustainer of Pitṛs)

Chandas: Anuṣṭubh

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"adbhuta","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"Wonder at vast abundance (sahasra/śatadhāra) resolving into calm assurance of ancestral support.","listener_experience":"Awe that the small household offering participates in a large cosmic distribution network.","intensity":5}