Mantra 34

Sukta 4

एनीर्धाना हरिणीः श्येनीरस्य कृष्णा धाना रोहिणीर्धेनवस्ते । तिलवत्सा ऊर्जमस्मै दुहाना विश्वाहा सन्त्वनपस्फुरन्तीः

enī́r dhānā́ haríṇīḥ śyenī́r asyá kṛṣṇā́ dhānā́ rohíṇīr dhenávas te | tilávatsā ū́rjam asmái dúhānā víśvāhā santu anapasphurántīḥ ||

Eni-cows of grain, tawny; Śyenī-cows of grain—black, and ruddy—these be thy cows. With sesame for calves, yielding him nourishment, let them be for all days, unfaltering.

أبقارُ إِني من الحبوب، سمراءُ مائلةٌ إلى الصفرة؛ وأبقارُ شْيَني من الحبوب—سوداءُ وحمراءُ—تلك هي أبقارُك. ذاتُ عجولٍ من سِمسم، تَحلبُ له القُوّةَ والغِذاء؛ فلتكنْ له في كلِّ الأيام، لا تَعثُر ولا تَضطرب.

एनीर्धानाःhaving ‘एनी’ as their udder/teat (a cow-epithet); ‘with the एनी-udder’
एनीर्धानाः:
Kartā
TypeAdjective
Rootएनीर्धान- (प्रातिपदिक; एनी- + धान-)
हरिणीःtawny/harita (cows)
हरिणीः:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootहरिणी- (प्रातिपदिक)
श्येनीःhawk-like; ‘श्येनी’ (a color/epithet)
श्येनीः:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootश्येनी- (प्रातिपदिक)
अस्यof this (man/person/rite)
अस्य:
Adhikaraṇa
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
कृष्णाःblack (cows)
कृष्णाः:
Kartā
TypeAdjective
Rootकृष्ण- (प्रातिपदिक)
धानाः‘धानाः’ (named/epithetic cows; lit. ‘bearing/placing’, used as an epithet)
धानाः:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootधान- (प्रातिपदिक)
रोहिणीःreddish; ‘रोहिणी’ (a color/epithet)
रोहिणीः:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootरोहिणी- (प्रातिपदिक)
धेनवःmilch-cows
धेनवः:
Kartā
TypeNoun
Rootधेनु- (प्रातिपदिक)
तेfor you / to you
ते:
Sampradāna
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तिलवत्साःhaving sesame-colored calves; ‘with tila-like calves’
तिलवत्साः:
Kartā
TypeAdjective
Rootतिल-वत्स- (समास-प्रातिपदिक; तिल + वत्स)
ऊर्जम्strength, nourishment
ऊर्जम्:
Karma
TypeNoun
Rootऊर्ज्/ऊर्जा- (प्रातिपदिक)
अस्मैto this one; for him
अस्मै:
Sampradāna
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दुहानाःmilking; while yielding (milk)
दुहानाः:
Kartā
TypeVerb (participle)
Root√दुह् (दुहँ प्रपूरणे/दोहने) + शानच्
विश्वाहाall day long; every day
विश्वाहा:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootविश्व + अहन् (अव्ययीभाव-समास)
सन्तुlet them be
सन्तु:
(copula)
TypeVerb
Root√अस् (असँ)
अनपस्फुरन्तीःnot jerking away; not kicking/restlessly moving
अनपस्फुरन्तीः:
Karma
TypeVerb (participle)
Rootअन- + अपस्फुरन्ती- (√स्फुर् ‘to quiver/spring’ with अप-; present participle)

Rishi: Pitṛmedha tradition

Devata: Pitṛs/Yama; nourishment (ūrj) as the effective boon

Chandas: Anuṣṭubh

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From descriptive richness (many cows/colors) to calm certainty of perpetual nourishment.","listener_experience":"A sense of being ‘covered on all sides’ by provision—nothing missing.","intensity":4}