Mantra 22

Sukta 5

Sanskrit (Devanagari)

पृथक् सर्वे प्राजापत्याः प्राणानात्मसु बिभ्रति । तान्त्सर्वान् ब्रह्म रक्षति ब्रह्मचारिण्याभृतम्

IAST Transliteration

pṛthák sárve prājāpatyā́ḥ prāṇā́n ātmásu bibhrati | tā́n sárvān bráhma rakṣati brahmacāriṇyā́bhṛtam

English Translation (Griffith/Whitney)

Severally all the Prajāpatic powers bear the breaths within their several selves. All those doth Brahman guard—Brahman brought hither by the Brahmacārin.

Translation

كلٌّ على حِدَةٍ، تحملُ قُوى براجابَتي كلُّها الأنفاسَ (برانا) في ذواتِها. وكلُّ أولئك يحرسُهم براهْمَن—براهْمَن الذي جاء به البراهْمَجارين إلى هنا.

Word by Word

• पृथक्: separately, each apart
• पृथक्: Adhikaraṇa (क्रियाविशेषण—‘पृथक्’)
• Type: Indeclinable
• Root: पृथक् (अव्यय-प्रातिपदिक) अथवा पृथ् (धातु) → पृथक्

• सर्वे: all (of them)
• सर्वे: Kartā
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: सर्व (सर्व-प्रातिपदिक)

• प्राजापत्याः: Prajāpati’s (beings/offspring), Prajāpatya-s
• प्राजापत्याः: Kartā (सर्वे इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Noun/Adjective (patronymic/relational)
• Root: प्राजापत्य (प्रातिपदिक; प्र-आ-√जन्/जापति-सम्बन्धः → ‘प्रजापतेः’)

• प्राणान्: breaths, vital powers
• प्राणान्: Karma
• Type: Noun
• Root: प्राण (प्रातिपदिक)

• आत्मसु: in (their) selves
• आत्मसु: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: आत्मन् (प्रातिपदिक)

• बिभ्रति: they bear, they carry
• बिभ्रति: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: √भृ (भरणे)

• तान्: them
• तान्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सर्वान्: all
• सर्वान्: Karma (तान् इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)

• ब्रह्म: Brahman (sacred power / the holy word)
• ब्रह्म: Kartā
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक; नपुंसकलिङ्ग-रूपम्)

• रक्षति: protects
• रक्षति: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: √रक्ष् (रक्षणे)

• ब्रह्मचारिण्या: by/with the brahmacāriṇī (female religious student / vow-keeper)
• ब्रह्मचारिण्या: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मचारिणी (प्रातिपदिक; ब्रह्म-चारिन्-स्त्री)

• आभृतम्: brought/borne (i.e., ‘carried/maintained’)
• आभृतम्: (विशेषणम्) —
• Type: Participle (past passive) used adjectivally
• Root: आ-√भृ (आभरणे/आहरणे) → आभृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (often assigned to Atharvan/Angiras line for brahmacarya hymns; exact r̥ṣi varies by anukramaṇī)

Devata: Brahman / Prajāpati / Prāṇas (complex devatā-field)

Chandas: Anuṣṭubh (predominant; mixed/irregular possible in AV style)

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"vira","emotional_arc":"From analytical recognition of plural life-forces to confident protection under brahman.","listener_experience":"Centeredness, steadiness, ‘held together’ vitality.","intensity":5}