Previous Verse
Next Verse

Agni Purana — Agneya-vidya, Shloka 18

Chapter 21 — सामान्यपूजाकथनम्

Teaching on General Worship

भां नेत्रं वस् तथार्कास्त्रं राज्ञी शक्तिश् च निष्कुभा सोमो ऽङ्गारकोथ बुधो जीवः शुक्रः शनिः क्रमात्

bhāṃ netraṃ vas tathārkāstraṃ rājñī śaktiś ca niṣkubhā somo 'ṅgārakotha budho jīvaḥ śukraḥ śaniḥ kramāt

«Bhā» (البهاء) للعين؛ و«Vasu» وكذلك سلاح أَرْكَة (الشمس)؛ و«Rājñī» (الملكة)، والرمح (śakti)، و«niṣkubhā»—تُسند هذه على الترتيب إلى سوما (القمر)، وأنغارَكا (المريخ)، ثم بودها (عطارد)، وجيفا (بṛhaspati/المشتري)، وشوكرا (الزهرة)، وشاني (زحل).

भांbīja syllable “bhāṃ”
भां:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootभां (बीजाक्षर/मन्त्र)
Formमन्त्र-बीज (bīja), अव्यय-प्रयोग
नेत्रम्eye
नेत्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन
वस्mantric syllable “vas”
वस्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवस् (बीजाक्षर/मन्त्र)
Formमन्त्र-बीज/मन्त्रपद, अव्यय-प्रयोग
तथाthus/likewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
अर्कास्त्रम्the Sun’s weapon (arkāstra)
अर्कास्त्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअर्क + अस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (अर्कस्य अस्त्रम्)
राज्ञीthe queen (rājñī)
राज्ञी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराज्ञी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
शक्तिःpower/śakti
शक्तिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक (conjunction), अव्यय
निष्कुभाNiṣkubhā (name)
निष्कुभा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनिष्कुभा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; नाम (proper name)
सोमःSoma/Moon
सोमः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
अङ्गारकःAṅgāraka (Mars)
अङ्गारकः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअङ्गारक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
अथthen/next
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय (particle/adverb)
बुधःBudha (Mercury)
बुधः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootबुध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
जीवःJīva (Jupiter)
जीवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootजीव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
शुक्रःŚukra (Venus)
शुक्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशुक्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
शनिःŚani (Saturn)
शनिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
क्रमात्in order/successively
क्रमात्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootक्रम (प्रातिपदिक)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb)

Lord Agni (narrating to Sage Vasiṣṭha in the Agni Purana’s instructional discourse)

Vidya Category: {"primary_vidya":"Jyotisha","secondary_vidya":"Tantra","practical_application":"Navagraha-devatā identification through emblems/attributes for dhyāna, yantra-pūjā, and graha-śānti rites.","sutra_style":true}

Encyclopedic Reference: {"reference_type":"List","entry_title":"Navagraha emblems/assignments for Soma to Śani","lookup_keywords":["Navagraha","graha-devata emblems","Soma Aṅgāraka Budha","Jīva Śukra Śani","niṣkubha"],"quick_summary":"Provides a compact mapping of symbolic attributes/emblems assigned in order to Moon, Mars, Mercury, Jupiter, Venus, and Saturn. Useful for correct visualization and ritual identification in graha worship."}

Concept: Cosmic intelligences (grahas) are approached through name-form-symbol correspondences enabling precise contemplation and ritual address.

Application: Use the emblem list to avoid confusion in navagraha pūjā, especially when multiple grahas share similar visual motifs.

Khanda Section: Jyotisha (Navagraha-nirupana / Graha-devata and their emblems)

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Visual Art Cues: {"scene_description":"A sequential display of graha-deities from Soma to Śani, each marked by a distinct emblem (eye, weapon, spear, niṣkubha, etc.), arranged as a teaching chart or temple panel.","kerala_mural_prompt":"Kerala mural: six grahas in a horizontal frieze with clear emblems; muted earth tones with bright highlights; each graha with halo and distinct color accents; minimal background, temple-wall feel.","tanjore_prompt":"Tanjore: navagraha panel with gold halos and embossed ornaments; each graha seated on a lotus with emblem held prominently; rich reds/greens; decorative arch framing the set.","mysore_prompt":"Mysore: instructional plate—cleanly separated compartments for Soma, Maṅgala, Budha, Guru, Śukra, Śani; each with labeled emblem; fine linework and pastel shading.","mughal_miniature_prompt":"Mughal miniature: album-page style with six medallions; each graha as a regal figure holding the emblem; delicate borders, calligraphic labels, subtle celestial background."}

Audio Atmosphere: {"recitation_mood":"instructional","suggested_raga":null,"pace":"medium","voice_tone":"instructional"}

Sandhi Resolution Notes: तथार्कास्त्रम् = तथा + अर्कास्त्रम्; सोमोऽङ्गारकः = सोमः + अङ्गारकः (विसर्ग-लोप, अवग्रह). IAST 'aṅgārakotha' interpreted as 'aṅgārakaḥ atha'.

Related Themes: Agni Purana 21 (Navagraha-nirūpaṇa and related pūjā-vidhi)

S
Soma (Moon)
A
Aṅgāraka (Mars)
B
Budha (Mercury)
J
Jīva/Bṛhaspati (Jupiter)
Ś
Śukra (Venus)
Ś
Śani (Saturn)
V
Vasus
A
Arka (Sun)

FAQs

It lists emblematic identifiers/attributes assigned in sequence to specific grahas (Moon through Saturn), useful for recognizing or prescribing correct planetary forms and symbols in Navagraha worship and iconography.

It preserves a compact technical mapping between planetary deities and their defining symbols—an applied catalog for astrology, ritual practice, and temple/visual representation—showing the Purana’s coverage beyond narrative into practical reference knowledge.

Correct identification of graha attributes supports accurate worship and remedial rites (śānti/upāya), traditionally held to harmonize planetary influences and reduce karmic obstacles linked with the navagrahas.