Adhyaya 20

Verse 1

इत्य् आदिमाहापुराणे आग्नेये प्रतिसर्गवर्णनं नाम ऊनविंशतितमो ऽध्यायः अथ विंशतितमो ऽध्यायः सर्गविषयकवर्णनं अग्निर् उवाच प्रथमो महतः सर्गो विज्ञेयो ब्रह्मणस्तु सः तन्मात्राणां द्वितीयस्तु भूतसर्गो हि स स्मृतः

هكذا، في «أغني پورانا» ضمن «الأدي-مهاپورانا»، يختتم الفصل التاسع عشر المسمّى «وصف البراتيسَرغا (pratisarga: الخلق الثانوي)». والآن يبدأ الفصل العشرون: «وصف موضوعات السَّرغا (sarga: الخلق الأوّلي)». قال أغني: الخلق الأوّل يُفهم أنّه خلقُ «المَهَت» (Mahat: العقل الكوني)، وهو حقًّا فيضُ براهمَا الخلّاق. وأمّا الخلق الثاني، الناشئ من «التنماترا» (tanmātra: العناصر اللطيفة)، فيُذكر أنّه خلقُ «البهوته» (bhūta: العناصر الغليظة).

Verse 2

वैकारिकस्तृतीयस्तु सर्ग ऐन्द्रियकः स्मृतः इत्येष प्राकृतः सर्गः सम्भूतो बुद्धिपूर्वकः

والخلقُ الثالث يُسمّى «ڤايكارِكَ» (Vaikārika)، ويُذكر أيضًا بوصفه «الخلق الأيندرييَكَ» (aindriyaka: الخلق الحِسّي). فهكذا يكون هذا هو الخلقُ البرَاكْرِتِي (Prākṛta: المادّي)، الذي انبثق وبودّهي (Buddhi: العقل الكوني) سابقٌ له.

Verse 3

मुख्यः सर्गश् चतुर्थस्तु मुख्या वै स्थावराः स्मृताः तिर्यक्स्रोतास्तु यः प्रोक्तः स्तैर्यग्योन्यस्ततः स्मृतः

والخلقُ الرابع يُسمّى «مُخْيَا» (mukhya: الخلق الرئيسي)، وفيه تُعدّ الكائناتُ الثابتة (sthāvara كالنباتات) هي الأصل. وأمّا الخلقُ الذي وُصف بأنه «تِريَكْسْرُوتَس» (tiryaksrotas: ذو التيار الجانبي) فلهذا يُذكر على أنه صنفُ «ستَيرْيَغ-يوني» (stairyag-yoni)، أي أجناسُ الحيوان ومواطنُ ولادتها.

Verse 4

तथोर्ध्वस्रोतसां षष्ठो देवसर्गस्तु स स्मृतः ततोर्वाक्स्रोतसां सर्गः सप्तमः स तु मानुषः

وهكذا تُذْكَرُ الخَلْقَةُ السادسةُ على أنها الخَلْقَةُ الإلهيةُ للكائناتِ ذاتِ السَّيْرِ الصاعد. ثم تليها الخَلْقَةُ السابعةُ، وهي خَلْقَةُ ذوي النُّطق، أي خَلْقَةُ البشر.

Verse 5

अष्टमोनुग्रहः सर्गैः सात्विकस्तामसश् च यः पञ्चैते वैकृताः सर्गाः प्राकृताश् च त्रयः स्मृताः

والثامنةُ هي خَلْقَةُ «أَنُغْرَهَ» (anugraha) أي الخَلْقَةُ المُفِيضَةُ للنعمة، وهي على نوعين: ساتفِكَا (sāttvika) وتامَسَا (tāmasa). وهذه الخمس تُذْكَرُ بوصفها خَلْقَاتٍ فايكْرِتَا (vaikṛta) أي متحوِّلة/تطورية، وثلاثٌ تُذْكَرُ بوصفها بْرَاكْرِتَا (prākṛta) أي بدئية.

Verse 6

प्राकृतो वैकृतश् चैव कौमारो नवमस् तथा ब्रह्मतो नव सर्गास्तु जगतो मूलहेतवः

الخَلْقُ البْرَاكْرِتِي (prākṛta) البدئي، والخَلْقُ الفايكْرِتِي (vaikṛta) المتحوِّل، وكذلك خَلْقُ الكَوْمَارَا (Kaumāra) بوصفه التاسع—هذه هي الخَلْقَاتُ التسعُ الصادرةُ عن براهما، وهي العللُ الجذريةُ التي يقوم عليها العالم.

Verse 7

ख्यात्याद्या दक्षकन्यास्तु भृग्वाद्या उपयेमिरे नित्यो नैमित्तकः सर्गस्त्रिधा प्रकथितो जनैः

خِيَاتِي (Khyāti) وسائرُ بناتِ دَكْشَا (Dakṣa) تزوّجهنَّ بْهْرِغُو (Bhṛgu) وغيرُه من الرِّشِيّين. ويُقال إن الخَلْقَ (sarga) ثلاثةُ أقسام: الدائم (nitya)، والعَرَضيّ/الموقوت (naimittika)، والثالثُ هو الخَلْقُ العُنْصُريّ أو البْرَاكْرِتِي (prākṛta).

Verse 8

प्राकृता दैनन्दिनी स्यादन्तरप्रलयादनु जायते यत्रानुदिनं मित्यसर्गो हि सम्मतः

ويُقال إن الخَلْقَ يكون بْرَاكْرِتِيًّا (prākṛta) ومنسوبًا إلى الطبيعة الأولى، وهو أيضًا «داينَنْدِنِي» (dainandinī) أي يوميٌّ متصل. وبعد فناءٍ متوسط (antara-pralaya) يعود ذلك النظام من الخلق للظهور؛ وما يقع يومًا بعد يوم يُعَدُّ «نِتْيَه-سَرْغَه» (nitya-sarga)، أي الخلق الدائم.

Verse 9

देवौ धाताविधातारौ भृगोः ख्यातिरसूयत श्रियञ्च पत्नी विष्णोर्या स्तुता शक्रेण वृद्धये

ومن بهṛگو (Bhṛgu) وَلَدَتْ خْيَاتِي (Khyāti) الإلهين دْهَاتْر (Dhātṛ) وفِذْهَاتْر (Vidhātṛ)؛ كما وَلَدَتْ شْرِي (Śrī)—زوجة فِشْنُو (Viṣṇu)—وقد أثنى عليها شَكْرَة (Śakra/إندرا) طلبًا لازدياد الرخاء والبركة.

Verse 10

धातुर्विधार्तुर्द्वौ पुत्रौ क्रमात् प्राणो मृकण्डुकः मार्कण्डेयो मृकण्डोश् च जज्ञे वेदशिरास्ततः

وكان لِدْهَاتُو (Dhātu) وفِذْهَارْتْر (Vidhārtṛ) ابنان على الترتيب: بْرَانَة (Prāṇa) ومْرِكَنْدُكَة (Mṛkaṇḍuka). ومن مْرِكَنْدُو (Mṛkaṇḍu) وُلِدَ مَارْكَنْدِيَة (Mārkaṇḍeya)، ثم وُلِدَ بعد ذلك فِيدَشِيرَس (Vedaśiras).

Verse 11

पौर्णमासश् च सम्भूत्यां मरीचेरभवत् सुतः स्मृत्यामङ्गिरसः पुत्राः सिनीवाली कुहूस् तथा

وُلدَ بَوْرْنَمَاسَة (Paurṇamāsa) ابنًا لمَرِيشِي (Marīci) من سَمْبْهُوتِي (Sambhūti). ومن سْمْرِتِي (Smṛti) كان لِأَنْغِيرَس (Aṅgiras) أيضًا أبناء (تجلّوا) في سِينِيفَالِي (Sinīvālī) وكُهُو (Kuhū).

Verse 12

राकाश्चानुमतिश्चात्रेरनसूयाप्यजीजनत् सोमं दुर्वाससं पुत्रं दत्तात्रेयञ्च योगिनम्

وراكَا (Rākā) وأَنُومَتِي (Anumatī)، وكذلك أَنَسُويَا (Anasūyā) زوجة أَتْرِي (Atri)، أنجبنَ سُومَا (Soma)، والابن دُورْفَاسَس (Durvāsas)، واليوغي دَتَّاتْرِيَة (Dattātreya).

Verse 13

प्रीत्यां पुलस्त्यभार्यायां दत्तोलिस्तत्सुतोभवत् क्षमायां पुलहाज्जाताः सहिष्णुः कर्मपादिकाः

ومن بْرِيتِي (Prīti) زوجة بُولَسْتْيَا (Pulastya) وُلِدَ الابن دَتُّولِي (Dattoli). ومن كْشَمَا (Kṣamā)، عن طريق بُولَهَا (Pulaha)، وُلِدَ سَهِشْنُو (Sahiṣṇu) وكَرْمَابَادِيكَا (Karmapādikā).

Verse 14

सन्नत्याञ्च क्रतोरासन् बालिखिल्या महौजसः अङ्गुष्ठपर्वमात्रास्ते ये हि षष्टिसहस्विणः

ومن سَنَّتِي زوجةِ كْرَتُو وُلِدَ الباليخيليّا، وهم حكماء ذوو بهاءٍ روحيّ عظيم؛ لا يزيد كلّ واحدٍ منهم على مقدارِ مفصلِ الإبهام، وكان عددُهم حقًّا ستين ألفًا.

Verse 15

उर्जायाञ्च वशिष्ठाच्च राजा गात्रोर्ध्वबाहुकः सवनश्चालघुः शुक्रः सुतपाः सप्त चर्षयः

ومن أُورْجَا ومن فَسِشْتَه نشأ الحكيمُ الملكيّ غاتروردْهْفَباهُكَ؛ وكذلك سَفَنَة، وآلَغُه، وشُكْرَة، وسُتَبَا—فهؤلاء يُعَدّون سبعةً من الرِّشِيّات (العارفين).

Verse 16

पावकः पवमानोभूच्छुचिः स्वाहाग्निजोभवत् आर्यामिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः रजोगोत्रोर्ध्वाहुक इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः राजा शात्रोर्ध्वबालक इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः, रजोगोत्रोर्ध्ववाहक इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः सबलश्चानघः शुक्र इति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः अग्निस्वात्ता वर्हिषदो ऽनग्नयः साग्नयो ह्य् अजात्

صار بافَكَ (Pāvaka) يُعرَف باسم بَفَمانَ (Pavamāna)، وصار شوتشي (Śuci) يُعرَف باسم سْفاهاغني-جَ (Svāhāgni-ja). (وتذكر بعض المخطوطات المُعَلَّمة ألقابًا زائدة مثل: Āryā، وRajogotra-Ūrdhvāhuka/Ūrdhvavāhaka، وRājā-Śātra-Ūrdhvabālaka، وSabala، وAnagha، وŚukra.) كما تُوصَف طبقتا أغنيشفاتّا (Agniṣvātta) وبارهيشد (Barhiṣad) بأنهما «بلا نار»؛ غير أنهما في الحقيقة مولودتان مع النار، أي مرتبطتان بالنار ومُنتِجتان لها في الطقس.

Verse 17

पितृभ्यश् च स्वधायाञ्च मेना वैधारिणी सुते हिंसाभार्या त्वधर्मस्य तयोर्जज्ञे तथानृतम्

ومن البِتْرِ (الأسلاف) ومن سْفَدا (Svadhā) وُلِدَت مِينا، ابنةُ فَيْدهارِني (Vaidhāriṇī). وكانت هِمْسا (العنف) زوجةَ أدهرما (Adharma)؛ ومن هذين وُلِدَ حقًّا أَنِرْتَ (Anṛta: الكذب).

Verse 18

कन्या च निकृतिस्ताभ्यां भयन्नरकेमेव च माया च वेदना चैव मिथुनन्त्विदमेतयोः

كانْيا (Kanyā) ونيكْرِتي (Nikṛti) هما (اسمان لِـ) جحيمين؛ ومنهما ينشأ أيضًا بهايان-نَرَكَ (Bhayan-naraka). ومايا (Māyā) وفيدَنا (Vedanā) كذلك (اسمان لِـ) جحيمين؛ وهذا الزوج يُعَدّ مجموعةً مقترنة.

Verse 19

तयोर्जज्ञेथ वै मायां मृत्युं भूतापहारिणम् वेदना च सुतं चापि दुःखं जज्ञेथ रौरवात्

ومن هذين وُلِد حقًّا «مايا» و«مِرْتْيُو» (الموت)، سالبُ الكائنات؛ ومن «راورافا» وُلِدت «فِدَنا» (الألم) و«دُحْخا» (الحزن) أيضًا بوصفهما نسلَه.

Verse 20

मृत्योर्व्याधिजराशोकतृष्णाक्रोधाश् च जज्ञिरे ब्रह्मणश् च रुदन् जातो रोदनाद्रुद्रनामकः

ومن «مِرْتْيُو» (الموت) وُلِدتِ العِلَلُ والشيخوخةُ والحزنُ و«تْرِشْنا» (ظمأُ الشهوة) والغضبُ؛ ومن «براهما» وُلِد واحدٌ باكيًا، وبسبب ذلك البكاء (رودَنا) سُمِّي «رودرا».

Verse 21

भवं शर्वमथेशानं तथा पशुपतिं द्विज भीममुग्रं महादेवमुवाच स पितामहः

ثم خاطبه «بيتامها» (براهما) بأسماء: «بهافا»، و«شارفا»، و«إيشانا»، وكذلك «باشوبتي»؛ يا ذا الميلادين (dvija)، وسمّاه أيضًا «بيما»، و«أوغرا»، و«مهاديڤا».

Verse 22

दक्षकोपाच्च तद्भार्या देहन्तत्याज सा सती हिमवद्दुहिता भूत्वा पत्नी शम्भोरभूत् पुनः

وبسبب غضب «دكشا» تخلّت ابنته «ساتي»، زوجة شِڤا، عن جسدها؛ ثم إذ صارت ابنة «هِماڤات» عادت فكانت زوجة «شَمبهو» (شِڤا) من جديد.

Verse 23

ऋषिभ्यो नारदाद्युक्ताः पूजाः स्नानादिपूर्विकाः स्वायम्भुवाद्यास्ताः कृत्वा विष्ण्वादेर्भुक्तिमुक्तिदाः

وأشكالُ العبادة التي علّمها الرِّشيون، مثل نارادا—مبتدئةً بالاغتسال وما يتقدّمه من التهيئات—والمنسوبة إلى تقليد «سْفايَمبهوفا» وما بعده: من أداها نال، ببركة ڤِشنو وسائر الآلهة، ثمرتي «بهوكتي» (التمتّع الدنيوي) و«موكتي» (التحرّر).