Adhyaya 94: The Birth of Mahiṣāsura and the Goddess’s Victory as Mahīṣamardinī

Verse 1

श्रीवराह उवाच । अथ विद्युत्प्रभो दैत्यस्तथा दूतः विसर्जितः । देव्याः सकाशं गत्वाऽसौ तामुवाच सुमध्यमाम् ॥

圣瓦拉哈说道：随后，代提耶维迪尤特普拉婆（Vidyutprabha）奉命为使者，来到女神面前，对那纤腰的女神开口说道。

Verse 2

एवं सञ्चिन्त्य सा देवी महीषी सम्बभूव ह । सखीभिः सह विश्वेशि तीक्ष्णशृङ्गाग्रधारिणी ॥

如此思量之后，女神化作一头母水牛（mahīṣī）。噢，宇宙之主宰，她与同伴相随，角尖锋利如刃。

Verse 3

तमृषिं भीषितुं ताभिः सह गत्वा वरानना । असौ बिभीषितस्ताभिस्तां ज्ञात्वा ज्ञानचक्षुषा । आसुरीं क्रोधसम्पन्नः शशाप शुभलोचनाम् ॥

她与众人同去，欲恐吓那位仙人；那位容颜姣好的女子遂上前。仙人被她们惊扰，以智慧之眼识出她具阿修罗之性；怒火充满，便诅咒了那位美目之人。

Verse 4

यस्माद्भीषयसे मां त्वं महिषीरूपधारिणी । अतो भव महिष्येव पापकर्मे शतं समाः ॥

因为你以母水牛之形来惊吓我，故因这罪业，你当真正化为水牛，历经一百年。

Verse 5

एवमुक्ता ततः सा तु सखीभिः सह वेपती । पादयोर्न्यपतत्तस्य शापान्तं कुरु जल्पती ॥

她听罢此言，与同伴一同战栗，俯伏于其足下，哀求道：“请终止此诅咒。”

Verse 6

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा स मुनिः करुणान्वितः । शापान्तमकरोत्तस्या वाक्यं छेदमुवाच ह ॥

那牟尼听到她的话，心生慈悲，便为她安排诅咒的终结，并说出设定止息条件之言。

Verse 7

अनेनैव स्वरूपेण पुत्रमेकं प्रसूय वै । शापान्तो भविता भद्रे मद्वाक्यं न मृषा भवेत् ॥

“就在此形之中，确然地，待你生下一子，诅咒便将终止，吉祥者啊；我之言决不虚妄。”

Verse 8

एवमुक्ता गता सा तु नर्मदातीरमुत्तमम् । यत्र तेपे तपो घोरं सिन्धुद्वीपो महातपाः ॥

她受此教诲后，前往殊胜的那尔摩陀河岸；在那里，大苦行者辛度德维帕曾修行严峻的苦行。

Verse 9

तत्र चेन्दुमती नाम दैत्यकन्या अतिरूपिणी । सा दृष्टा तेन मुनिना विवस्त्रा मज्जती जले ॥

彼处有一位名为真度摩底（Cendumatī）的阿修罗族少女，容貌绝伦；那位牟尼见她赤身在水中沐浴。

Verse 10

चस्कन्द स मुनिः शुक्रं शिलाद्रोण्यां महातपाः । तच्च माहिष्मती दृष्ट्वा दिव्यगन्धि सुगन्धि च । ततः सखीरुवाचेदं पिबामीदं जलं शुभम् ॥

那位大苦行的牟尼将精液泄于石槽之中。摩醯湿摩底女子见之，芬芳异常，似具天香，便对同伴说道：“我将饮此吉祥之水。”

Verse 11

एवमुक्त्वा तु सा पीत्वा तच्छुक्रं मुनिसंभवम् । प्राप्ता गर्भं मुनेर्बीजात् सुषाव च तदा सतः ॥

她说罢便饮下那由牟尼而出的精液；由圣者之种而受胎，并于其时诞下善良的后裔。

Verse 12

प्रणम्य प्रयतो भूत्वा कुमारिशतसंकुलाम् । आस्थाने विनयापन्नस्ततो वचनमब्रवीत् ॥

他礼拜致敬，收摄其心，以谦恭之姿立于座前，于那挤满数百少女的会堂中开口说道。

Verse 13

तस्याः पुत्रोऽभवद् धीमान् महाबलपराक्रमः । महिषेति स्मृतो नाम्ना ब्रह्मवंशविवर्धनः । स त्वां वरयते देवि देवसैन्यविमर्दनः ॥

她的儿子诞生，聪慧而具大力大勇；人们以“摩醯沙”（Mahiṣa）之名记念他，能增盛梵天之族系。那位摧破诸天军众者，今向你求婚，女神啊。

Verse 14

स सुरानपि जित्वाजौ त्रैलोक्यं च तवानघे । दास्यते देवि सुप्रोतस्तव सर्वं महासुरः ॥ तस्यात्मोपप्रदानेन कुरु देवि महत्कृतम् ॥

他在战场上连诸天神也已战胜，并得三界；无垢女神啊，这位大阿修罗苏普罗塔将把一切奉献给你。以自身为供献，女神啊，他请求你成就一件大事——接受他的求请。

Verse 15

एवमुक्ता तदा देवी तेन दूतेन शोभना । जहास परमा देवी वाक्यं नोवाच किञ्चन ॥

使者如此陈说之时，那光辉的女神只是含笑；至上的女神一句话也未说。

Verse 16

तस्या हसन्त्या दूतोऽसौ त्रैलोक्यं सचराचरम् । ददर्श कुक्षौ संभ्रान्तस्तत्क्षणात् समपद्यत ॥

当她发笑之际，那使者在她腹中见到三界，以及一切有情与无情之物；他惊惶失措，当下便倒地昏厥。

Verse 17

ततो देव्याः प्रतीहारी जया नामातितेजना । देव्याः हृदि स्थितं वाक्यमुवाच तनुमध्यमा ॥

随后，女神的侍从名为阇耶（Jayā），光辉炽盛、腰肢纤细，便说出了女神心中所存之言。

Verse 18

जया उवाच । कन्यार्थी वदते यद्धि तत्त्वया समुदीरितम् । यदि नाम व्रतं चास्याः कौमारं सार्वकालिकम् । अपि चान्याः कुमार्योऽत्र सन्ति देव्याः पदानुगाः ॥

阇耶说道：你所说的，确是求娶少女之人会说的话。即便她守持的童贞之誓恒常不变，此处仍有其他少女，皆为女神随从之众。

Verse 19

तासामेकापि नो लभ्या किमु देवी स्वयं शुभा । याहि दूत त्वरण् मा ते किञ्चिदन्यद् भविष्यति ॥

那些侍女中连一个也不可得，更何况那位本自吉祥的女神。使者啊，速速离去；于你而言，再无他事可成。

Verse 20

एवमुक्तो गतो दूतस्तावद् व्योम्नि महामुनिः । आयातो नारदस्तूर्णं नृत्यन्नुच्चैर्महातपाः ॥

使者既受此言，便离去。其时，在空中，大圣者那罗陀迅疾而至，舞动而高声呼喊——他乃大苦行者。

Verse 21

दिष्ट्या दिष्ट्येति वदतस्तां देवीं शुभलोचनाम् । उपविष्टो जगादाथ आसने परमेऽर्चितः ॥

他口称“吉祥！吉祥！”，向那位明眸的女神致意。随后他在上妙座上就坐，受人恭敬，便开口说道。

Verse 22

प्रणम्य देवीं सर्वेशीमुवाच च महातपाः । देवि देवैरहं प्रीतैः प्रेषितोऽस्मि तवान्तिकम् ॥

大苦行者礼拜那位统御一切的女神，说道：“女神啊，诸天欢喜，遣我至你面前。”

Verse 23

विद्युत्प्रभा उवाच । देवि पूर्वमृषिस्त्वासीदादिसर्गे कसंभवः । सखा सारस्वतो जातः सुपार्श्वो नाम वै विभुः ॥

电光辉（Vidyutprabhā）说道：“女神啊，往昔在最初的创世之时，有一位名为Kasaṃbhava的圣仙。他的同伴因与萨拉斯瓦蒂（Sarasvatī）之缘而生，乃名为Supārśva的大神力者。”

Verse 24

विजिता देवि दैत्येन महिषाख्येन निर्जराः । त्वां गृहीतुं प्रयत्नं स कृतवान् देवि दैत्यराट् ॥

女神啊，诸不死者被名为摩醯沙（Mahiṣa）的阿修罗所击败；那阿修罗之王遂发起努力，女神啊，欲将你擒获。

Verse 25

एवमुक्तोऽस्मि देवैस्त्वां बोधयामि वरानने । स्थिरीभूता महादेवि तं दैत्यं प्रतिघातय ॥

我既奉诸神之命，便告诫于你，端颜者：大女神啊，当坚住不动，击杀那阿修罗。

Verse 26

उक्त्वैवान्तरहितः सद्यो नारदः स्वेच्छया ययौ । देवी च कन्यास्ताः सर्वाः सन्नह्यन्तामुवाच ह ॥

言毕，那罗陀（Nārada）即刻隐没，随其意而去。女神又对诸少女说道：“汝等当披甲执兵，悉皆备战。”

Verse 27

ततः कन्या महाभागाः सर्वास्ता देविशासनात् । बभूवुर्घोररूपिण्यः खङ्गचर्मधनुर्धराः । सङ्ग्रामहेतोः सन्तस्थुर्दैत्यविध्वंसनाय ताः ॥

于是诸位福德具足的少女，遵女神之命，皆现怖畏之相，执剑持盾、挽弓在手；为战而列阵而立，志在摧灭诸阿修罗。

Verse 28

तावद् दैत्यबलं सर्वं मुक्त्वा देवचमूं द्रुतम् । आययौ यत्र तद् देव्याः सन्नद्धं स्त्रीबलं महत् ॥

其时，阿修罗全军迅速舍离天神之军，奔赴女神之处；彼处有女神那支宏大的女众军旅，甲兵齐备，严阵以待。

Verse 29

ततस्ताः युयुधुः कन्या दानवैः सह दर्पिताः । क्षणेन तद् बलं ताभिश्चतुरङ्गं निपातितम् ॥

Then those maidens, filled with martial ardor, fought together with the Dānavas; in a moment, by them, that fourfold army was brought down.

Verse 30

शिरांसि तत्र केषाञ्चिच्छिन्नानि पतितानि च । अपरेषां विदार्योरः क्रव्यादाः पान्ति शोणितम् ॥

There, some heads were severed and had fallen; for others, their chests having been torn open, flesh-eaters drank the blood.

Verse 31

अन्ये कबन्धभूतास्तु ननृतुर्दैत्यनायकाः । एवं क्षणेन ते सर्वे विध्वस्ताः पापचेतसः । अपरे विद्रुताः सर्वे यत्रासौ महिषासुरः ॥

Others—becoming headless trunks—danced about, those leaders of demons. Thus, in a moment, all of them, evil-minded, were destroyed; and the rest all fled to where that Mahiṣāsura was.

Verse 32

ततो हाहाकृतं सर्वं यथा दैत्यबलं महत् । एवं तदाकुलं दृष्ट्वा महिषो वाक्यमब्रवीत् । सेनापते किमेतद्धि बलं भग्नं ममाग्रतः ॥

Then the great demon host raised a cry of lamentation. Seeing it thus thrown into confusion, Mahiṣa spoke: “Commander, what is this—my army shattered before my very eyes?”

Verse 33

ततो यज्ञहनुर्नामा दैत्यो हस्तिस्वरूपवान् । उवाच भग्नमेतद्धि कुमारिभिः समन्ततः ॥

Then the demon named Yajñahanu, of elephant-like form, said: “Indeed, this has been shattered on all sides by the maidens.”

Verse 34

तस्याभवन्महातेजाः सिन्धुद्वीपः प्रतापवान् । स हि तीव्रं तपस्तेपे माहिष्मत्यां पुरोत्तमे ॥

由他诞生了辛度德维帕（Sindhudvīpa），具大光辉与威势。确实，他在最胜之城摩醯湿摩底（Māhiṣmatī）修行严峻苦行。

Verse 35

ततो दुद्राव महिषस्ताः कन्याः शुभलोचनाः । गदामादाय तरसा कन्या दुद्राव वेगवान् ॥

随后，那水牛（阿修罗）向那些目光吉祥的少女猛冲而去。少女奋力抓起一柄钉锤（gada），迅疾奔出。

Verse 36

यत्र तिष्ठति सा देवी देवगन्धर्वपूजिता । तत्रैव सोऽसुरः प्रायाद् यत्र देवी व्यवस्थिताः । सा च दृष्ट्वा तमायान्तं विंशद्धस्ता बभूव ह ॥

那位为诸天与乾闼婆所礼敬的女神无论立于何处，阿修罗便前往何处，直至她所驻之地。她见其逼近，便化现为二十臂。

Verse 37

धनुः खङ्गं तथा शक्तिं शरान् शूलं गदां तथा । परशुं डमरुं चैव तथा घण्टां विशालिनीम् । शतघ्नीं मुद्गरं घोरं भुशुण्डीं कुन्तमेव च ॥

她执持：弓、剑、长枪、箭矢、三叉戟与钉锤；又持斧、ḍamaru小鼓，以及一口巨铃；并持名为śataghnī之兵器、可怖之锤、bhuśuṇḍī，以及一支标枪（kunta）。

Verse 38

मुसलं च तथा चक्रं भिन्दिपालं तथैव च । दण्डं पाशं ध्वजं चैव पद्मं चेति च विंशतिः ॥

又持杵（musala）、轮（cakra）与bhindipāla兵器；并持杖（daṇḍa）、索（pāśa）、旗幡（dhvaja）与莲华（padma）——合为二十件。

Verse 39

भूत्वा विंशभुजा देवी सिंहमास्थाय दंशिता । सस्मार रुद्रं देवेशं रौद्रं संहारकारणम् ॥

女神化作二十臂，乘狮而立，备战待敌；她忆念鲁陀罗——诸神之主，鲁陀罗，象征毁灭与收摄的威烈本原。

Verse 40

ततो वृषध्वजः साक्षाद् रुद्रस्तत्रैव आययौ । तया प्रणम्य विज्ञप्तः सर्वान् दैत्यान् जयाम्यहम् ॥

于是“牛旗者”——鲁陀罗亲临其处。她向他顶礼启白：“我将战胜一切代提耶。”

Verse 41

त्वयि सन्निधिमात्रे तु देवदेव सनातन । एवमुक्त्वाऽसुरान् सर्वान् जिगाय परमेश्वरी ॥

“只要你在近旁，噢诸神之神、永恒者。”言毕，至上女神便战胜了一切阿修罗。

Verse 42

मुक्तवा तमेेकं महिषं शेषं हत्वा तमभ्ययात् । यावद् देवी ततः साऽपि तां दृष्ट्वा सोऽपि दुद्रुवे ॥

她放过那一个水牛魔，诛灭其余，遂向他逼近。女神继续前行时，他也因见到她而奔逃。

Verse 43

क्वचिद् युध्यति दैत्येन्द्रः क्वचिच्चैव पलायति । क्वचित् पुनर्मृधं चक्रे क्वचित् पुनरुपारमत् ॥

时而代提耶之王奋战，时而又逃遁；时而再度交锋，时而又复止息。

Verse 44

एवं वर्षसहस्राणि दश तस्य तया सह । दिव्यानि विगतानि स्युर्युध्यतस्तस्य शोभने । बभ्राम सकलं त्वाजौ ब्रह्माण्डं भीतमानसम् ॥

如是，妙丽者啊，他与她并肩征战之时，已逝去一万天界之年；在那场战斗中，整个宇宙都为之震荡，心神惊惧。

Verse 45

कुर्वतस्तु तपो घोरं निराहारस्य शोभने । आद्या तु विप्रचित्तेस्तु सुता सुरसुतोपमा । माहिष्मतीति विख्याता रूपेणासदृशी भुवि ॥

当他行持严酷苦行、断食之时，妙丽者啊——毗婆罗吉底（Vipracitti）的长女，堪比天神之女，名闻为“摩希什玛蒂”(Māhiṣmatī)，其容貌于世间无与伦比。

Verse 46

ततः कालेन महता शतशृङ्गे महागिरौ । पद्भ्यामाक्रम्य शूलेन निहतो दैत्यसत्तमः ॥

随后，历经长久时日，在名为“百峰”(Śataśṛṅga)的大山上，那最杰出的达伊提亚（daitya）被诛灭——先被足下践踏，又以三叉戟击倒。

Verse 47

शिरश्चिच्छेद खङ्गेन तत्र चान्तःस्थितः पुमान् । निर्गत्य विगतः स्वर्गं देव्याः शस्त्रनिपातनात् ॥

她以利剑当场斩下其首；而那居于其中的灵体出离而出，因女神投下兵刃之威，遂往生天界。

Verse 48

ततो देवगणाः सर्वे महिषं वीक्ष्य निर्जितम् । सब्रह्मका स्तुतिं चक्रुर्देव्यास्तुष्टेन चेतसा ॥

于是诸天神众见摩希沙（Mahīṣa）已被降伏，便与梵天（Brahmā）一同以满足之心向女神唱诵赞颂之偈。

Verse 49

देवा ऊचुः । नमो देवि महाभागे गम्भीरे भीमदर्शने । जयस्ते स्थितिसिद्धान्ते त्रिनेत्रे विश्वतोमुखि ॥

诸天说道：礼敬于汝，女神——最具福德，深邃，威容可畏。愿汝得胜，汝之教义为安住与恒常；三目者，面向十方者。

Verse 50

विद्याविद्ये जये याज्ये महिषासुरमर्दिनि । सर्वगे सर्वदेवेशि विश्वरूपिणि वैष्णवि ॥

噢，知识与非知识；噢，胜利；噢，应受供奉者；噢，诛灭魔王摩醯娑苏罗者；噢，遍一切处者；噢，诸天之主；噢，宇宙之形者；噢，毗湿奴之圣力（Vaiṣṇavī）。

Verse 51

वीतशोके ध्रुवे देवि पद्मपत्रशुभेक्षणे । शुद्धसत्त्वव्रतस्थे च चण्डरूपे विभावरि ॥

噢，女神，离忧而恒定；噢，目光吉祥如莲瓣；噢，安住于清净萨埵之誓者；而又噢，现忿怒之相者，噢，光辉者。

Verse 52

ऋद्धिसिद्धिप्रदे देवि विद्याविद्येऽमृते शिवे । शांकरी वैष्णवी ब्राह्मी सर्वदेवनमस्कृते ॥

噢，女神，赐予富饶与成就者；噢，知识与非知识；噢，不死者，吉祥者；噢，商羯梨（Śāṁkarī）、毗湿奴圣力（Vaiṣṇavī）、梵天圣力（Brāhmī）——噢，为一切诸天所礼敬者。

Verse 53

घण्टाहस्ते त्रिशूलास्त्रे महामहिषमर्दिनि । उग्ररूपे विरूपाक्षि महामायेऽमृतस्त्रवे ॥

噢，手持铃铛者；噢，以三叉戟为兵器者；噢，伟大地诛灭强盛摩醯娑者；噢，怖畏之相者；噢，异目者；噢，大幻力（Māyā）；噢，不死甘露之流。

Verse 54

सर्वसत्त्वहिते देवि सर्वसत्त्वमये ध्रुवे । विद्यापुराणशिल्पानां जननी भूतधारिणी ॥

噢女神，利益一切众生、恒常坚定、遍满众生者——你是学识、诸《普拉那》与诸艺之母，亦是众生万类之持载者。

Verse 55

सर्वदेवरहस्यानां सर्वसत्त्ववतां शुभे । त्वमेव शरणं देवि विद्येऽविद्ये श्रियेऽम्बिके । विरूपाक्षि तथा क्षान्ति क्षोभितान्तरजलेऽविले ॥

噢吉祥者，你是诸神与一切有情之奥秘。唯你是归依，噢女神——你是明知与无明，你是福德与吉祥之母；你是广目者，你是忍辱者——纵使内在之水被搅动，亦不失其清明。

Verse 56

सा सखीभिः परिवृता विहरन्ती यदृच्छया । आगता मन्दरद्रोणीं तत्रापश्यत्तपोवनम् । मुनेरम्बरसंज्ञस्य विविधद्रुममालिनम् ॥

她被同伴环绕，随意游行，来到曼陀罗山谷；在那里，她看见一处苦行林苑（tapovana），为名为安婆罗的牟尼所有，林木繁多，如以众树为鬘。

Verse 57

नमोऽस्तु ते महादेवि नमोऽस्तु परमेश्वरि । नमस्ते सर्वदेवानां भावनित्येऽक्षयेऽव्यये ॥

礼敬于你，大女神；礼敬于你，至上主宰。礼敬于你——为诸神之存在与生成之本源，常恒、不坏、不朽、不变。

Verse 58

शरणं त्वां प्रपद्यन्ते ये देवि परमेश्वरि । न तेषां जायते किञ्चिदशुभं रणसङ्कटे ॥

凡归依于你者，噢女神、至上主宰者——在战阵危难之中，他们不生任何不祥与灾厄。

Verse 59

यश्च व्याघ्रभये घोरे चौरराजभये तथा । स्तबवमेनं सदा देवि पठिष्यति यतात्मवान् ॥

凡在可怖的虎患之惧中，或同样在盗贼之惧、君王之惧中，若能常常诵读此赞颂，女神啊——以自制之心——便得护佑。

Verse 60

निगडस्थोऽपि यो देवि त्वां स्मरिष्यति मानवः । सोऽपि बन्धैर्विमुक्तस्ते सुसुखं वसते सुखी ॥

即便是身陷镣铐之人，女神啊——若能忆念于你——也将从束缚中解脱，安乐而住，心满意足。

Verse 61

श्रीवराह उवाच । एवं स्तुता तदा देवी देवैः प्रणतिपूर्वकम् । उवाच देवान् सुश्रोणी वृणुध्वं वरमुत्तमम् ॥

圣瓦拉哈说道：当时诸天先行顶礼而赞颂女神；那位腰胯端美的女神对诸天说道：“你们当选择最上妙的恩赐。”

Verse 62

देवा ऊचुः । देवि स्तोत्रमिदं ये हि पठिष्यन्ति तवानघे । सर्वकामसमापन्नान् कुरु देवि स नो वरः ॥

诸天说道：女神啊，无垢者——凡诵读你此赞颂者，愿你令其诸愿圆满、诸求成就。女神啊，愿此即为赐予我们的恩典。

Verse 63

एवमस्त्विति तान् देवानुक्त्वा देवी पराऽपरा । विससर्ज ततो देवान् स्वयं तत्रैव संस्थिता ॥

女神对诸天说道：“如是。”她既超越又遍在；随后遣散诸天，而她自身仍安住于彼处。

Verse 64

एतद्द्वितीयं यो जन्म वेद देव्याः धराधरे । स वीतशोको विरजाः पदं गच्छत्यनामयम् ॥

凡知晓女神在承载大地之山上的第二次降生者，便离忧离垢，得至无病无恙之境。

Verse 65

लतागृहैस्तु विविधैर्वकुलैर्लकुचैस्तथा । चन्दनैः स्पन्दनैः शालैः सरलैरुपशोभितम् । विचित्रवनखण्डैश्च भूषितं तु महात्मनः ॥

那里以种种藤蔓亭榭装点，遍植婆拘罗（bakula）与拉库迦（lakuca）之树，又有檀香、spandana、娑罗（śāla）与娑罗罗（sarala）增其秀美，并以多样林圃点缀——乃那位大德者之精舍。

Verse 66

दृष्ट्वाश्रमपदं रम्यं सासुरी कन्यका शुभम् । माहिष्मती वरारोहा चिन्तयामास भामिनी ॥

见到那悦意的精舍之地，那位吉祥的阿修罗族少女——摩醯湿摩底（Māhiṣmatī），肢体端严的女子——便开始沉思。

Verse 67

भीषयित्वाहमेनं तु तापसं त्वाश्रमे स्वयम् । तिष्ठामि क्रीडती सार्धं सखीभिः परमर्चिता ॥

我亲自在这精舍中惊吓了这位苦行者之后，便留在此处，与诸位女伴一同嬉戏，备受礼敬。