Adhyaya 22: Gaurī’s Rebirth, Umā’s Austerities, Rudra’s Test, and the Himalayan Wedding

Verse 1

महातपा उवाच । तस्मिन् निवसतस्तस्य रुद्रस्य परमेष्ठिनः । चुकोप गौरी देवस्य पितुर्वैरमनुस्मरन् ॥ २२.१ ॥

Mahātapā said: While that supreme lord Rudra was dwelling there, Gaurī became angered, recalling the enmity connected with the god’s father.

Verse 2

चिन्तयामास दक्षस्य अनेनापकृतं पुरा । यज्ञो विध्वंसितो यस्मात् तस्माच्चान्यां तनूमहम् ॥ २२.२ ॥

He reflected: “Formerly, an offense was committed against Dakṣa by this one; because of that the sacrifice was destroyed. Therefore I shall assume another form.”

Verse 3

आराध्य तपसा तस्य गृहे भूत्वा व्रजाम्यहम् । कथं गच्छामि पितरं दक्षं क्षपितबान्धवम् ॥ २२.३ ॥

Having propitiated him through austerity and having come to be in his household, how can I go to my father Dakṣa, whose kinsmen have been destroyed?

Verse 4

भवपत्नी च दुहिता एवं संचिन्त्य सुन्दरी । जगाम तपसे शैलं हिमवन्तं महागिरिम् ॥ २२.४ ॥

Thus reflecting, Bhava’s wife—also (his) daughter, the beautiful woman—went for ascetic practice to the mountain, Himavant, the great peak.

Verse 5

तत्र कालेन महता क्षपयन्ती कलेवरम् । स्वशरीराग्निना दग्धा ततः शैलसुता अभवत् ॥ २२.५ ॥

There, after a long passage of time, wearing away her bodily frame, she was consumed by the fire of her own body; thereafter she became the Daughter of the Mountain.

Verse 6

उमा नामेति महती कृष्णा चेत्यभिधानतः । लब्ध्वा तु शोभनां मूर्तिं हिमवन्तगृहे शुभा ॥ २२.६ ॥

她以尊贵之名被称为“乌玛（Umā）”，又以别称称为“克里希纳（Kṛṣṇā）”。得获端丽之身后，这位吉祥者居于喜马梵（Himavant）之家。

Verse 7

पुनस्तपश्चकारोग्रं देवं स्मृत्वा त्रिलोचनम् । असावेव पतिर्मह्यमित्युक्त्वा तपसि स्थिता ॥ २२.७ ॥

随后她再次修行严厉苦行；忆念三眼神祇，她说道：“唯有他是我的夫君。”于是坚定安住于苦行之中。

Verse 8

कुर्वन्त्या तत् तपश्चोग्रं हिमवन्ते महागिरौ । कालेन महता देवस्तपसाराधितस्तया ॥ २२.८ ॥

当她在伟大的喜马梵山上修行那般猛烈苦行之时，历经长久岁月，神祇因她的苦行而被感悦、得以安抚。

Verse 9

अजगामाश्रमं तस्या विप्रो भूत्वा महेश्वरः । वृद्धः शिथिलसर्वाङ्गः स्खलंश्चैव पदे पदे ॥ २२.९ ॥

大自在天（Mahēśvara）来到她的茅庵，化作一位婆罗门：年迈衰弱，四肢松弛无力，步步踉跄。

Verse 10

कृच्छ्रात् तस्याः समीपं तु आगत्य द्विजसत्तमः । बुभुक्षितोऽस्मि मे देहि भद्रे भोज्यं द्विजस्य तु ॥ २२.१० ॥

那位最尊贵的“再生者”（婆罗门）艰难地走近她，说道：“我饥饿了。善女啊，请赐我食物——适合婆罗门的供食。”

Verse 11

एवमुक्ता तदा कन्या उमा शैलसुता शुभा । उवाच ब्राह्मणं भोज्यं दद्मि विप्र फलादिकम् । कुरु स्नानं द्रुतं विप्र भुञ्जस्वान्नं यदृच्छया ॥ २२.११ ॥

当她被如此告知时，吉祥的少女乌玛（Umā），山之女，便对那位婆罗门说道：“噢，毗婆罗（vipra），我将供养你食物——果品等物。请你速速沐浴，噢，毗婆罗，然后享用这不求自至、偶然得来的餐食。”

Verse 12

एवमुक्तस्तदा विप्रस्तस्य पार्श्वे महानदीम् । गङ्गां जगाम स्नानार्थी स्नानं कर्त्तुमवातरात् ॥ २२.१२ ॥

那位婆罗门既被如此吩咐，便前往近旁的大河恒伽（Gaṅgā）；为求沐浴，他下到水中以行沐浴之仪。

Verse 13

स्नानं तु कुर्वता तेन रुद्रेण द्विजरूपिणा । भूत्वा मायामयं भीमं मकरं भयदर्शनम् । ग्राहितस्तु तदा विप्रस्तेन दुष्टेन मद्गुणा ॥ २२.१३ ॥

此时，当鲁陀罗（Rudra）以二生者、婆罗门之形行沐浴仪时，凭借幻力（māyā）化作可怖的摩伽罗（makara），令人胆寒；当下那位婆罗门便被那恶者摩德古那（Madguṇa）所攫住。

Verse 14

दृष्ट्वा धृतमथात्मानं मकरॆण बलीयसा । वृद्धमात्मानमन्यं तां दर्शयन् वाक्यमब्रवीत् ॥ २२.१४ ॥

随后，他见自己被更强大的摩伽罗所擒，又向她显现自己另一种形态——衰老之相——便说出了如下言辞。

Verse 15

अब्रह्मण्यं गतं कन्ये धावस्वानय मां रुषः । यावन्नायाति विकृतिं तावन्मां त्रातुमर्हसि ॥ २२.१५ ॥

“噢，少女啊，他已堕入对婆罗门阶序不敬之过。快跑去立刻把他带回我这里。在他进一步变异之前，你应当护救我。”

Verse 16

एवमुक्ता तदा कन्या चिन्तयामास पार्वती । पितृभावेन शैलेन्द्रं भर्तृभावेन शङ्करम् । स्पृशामि तपसा पूता कथं विप्रं स्पृशाम्यहम् ॥ २२.१६ ॥

帕尔瓦蒂少女闻言沉思道：“我以山王为父，以商羯罗为夫；我因苦行而得清净，尚可触及他们；但我怎能触碰一位婆罗门呢？”

Verse 17

यद्येनं नापकर्षामि मकरॆण जले धृतम् । तदानिं ब्रह्मवध्याऽ मे भवतीति न संशयः ॥ २२.१७ ॥

“若我不把他拉出水来，而他被摩伽罗在水中挟持，那么就在那一刻，杀婆罗门之罪（梵杀，brahma-hatyā）必归于我——毫无疑问。”

Verse 18

अन्यव्यतिक्रमे धर्ममपनेतुं च शक्यते । ब्रह्मवध्याः पुनर्नैवमेवमुक्त्वा गता त्वरम् ॥ २२.१८ ॥

“其他过失尚可依正法而除罪、作忏悔；唯独梵杀之罪（brahma-hatyā，杀婆罗门）并非如此。”说罢，她便急速离去。

Verse 19

सा गत्वा त्वरितं भीरुर् गृहीत्वा पाणिना द्विजम् । चकर्षान्तर्-जलात् तावत् स्वयं भूतपतिर् हरः ॥ २२.१९ ॥

她心怀恐惧，急忙前往，以手握住那位“二次生者”（dvija）的手，将他从水中拉起；与此同时，哈罗——众生之主——亦亲自现前/施为。

Verse 20

यमाराध्य तपश्चर्त्तुमारब्धं शैलपुत्र्याः । स एव भगवान् रुद्रस्तस्याः पाणौ विलम्बत ॥ २२.२० ॥

她既已虔诚奉事并取悦于他，山之女（雪山之女，Śailaputrī）便开始修行苦行；而那位世尊鲁陀罗亲自显现于她手中（意即她得之为夫）。

Verse 21

तं दृष्ट्वा लज्जिता देवी पूर्वत्यागमनुस्मरन् । न किञ्चिदुत्तरं सुभ्रूर्वदति स्म सुलज्जिता ॥ २२.२१ ॥

见到他时，女神因羞惭而忆起先前的离去，竟一句也不回答；那位眉目清丽者，深感窘迫，默然无言。

Verse 22

तूष्णीम्भूतां तु तां दृष्ट्वा गौरीं रुद्रो हसन्निव । पाणौ गृहीत्वा मां भद्रे कथं त्यक्तुमिहार्हसि ॥ २२.२२ ॥

见到高丽默然无语，鲁陀罗仿佛含笑，握住我的手说道：“吉祥的女士啊，你怎能认为把我丢在此处是合宜的？”

Verse 23

मत्पाणिग्रहणं भद्रे वृथा यदि करिष्यसि । तदानीं ब्रह्मणः पुत्र्यामाहारार्थं ब्रवीम्यहम् ॥ २२.२३ ॥

“吉祥的女士啊，若你意欲使我执你之手（婚盟之礼）徒然无果，那么那时我将提及梵天之女，以求取维生之资。”

Verse 24

न भवेत् परिहासोऽयमुक्ता देवी परापरा । लज्जमाना तदा वाक्यं वदति स्मितपूर्वकम् ॥ २२.२४ ॥

被如此言及，女神——既超越又遍在——说道：“愿此事莫被当作戏言。”随后她含羞而语，先以一抹温柔的微笑为引。

Verse 25

देवदेव त्रिलोकेश त्वदर्थोऽयं समुद्यमः । प्राग्जन्माराधितो भर्त्ता भवान् देवो महेश्वरः ॥ २२.२५ ॥

“诸神之神、三界之主啊，此番努力皆为你而起。于前世你曾受敬奉为护持之夫主；你即是神圣的大自在天（摩醯湿伐罗）。”

Verse 26

इदानीं मे भवान् देवः पतिर्नान्यो भविष्यति । किन्तु स्वामी पिता मह्यं शैलेन्द्रो मे व्रजामि तम् । अनुज्ञाप्य विधानॆन ततः पाणिं गृहीष्यसि ॥ २२.२६ ॥

从今以后，噢神圣者，你将成为我的夫君——再无他人可替。然而我的父亲、山王Śailendra是我的监护者；我将前往他处。依正当仪轨取得他的许可之后，你便可执我之手（成婚）。

Verse 27

एवमुक्त्वा तदा देवी पितरं प्रति भामिनी । कृताञ्जलिपुटा भूत्वा हिमवन्तमुवाच ह ॥ २२.२७ ॥

说罢，光辉而专注的女神转向父亲，合掌致敬，向喜马梵（Himavān）开口说道。

Verse 28

अतोऽन्यजन्मभर्त्ता मे रुद्रो दक्षमखान्तकः । इदानीं तपसा सैव ध्यातोऽभूद्गतिभावनः ॥ २२.२८ ॥

因此，鲁陀罗——在另一世曾为我夫、摧毁达克沙祭祀者——如今被她以苦行而观想，成为促成其命定归趋之主。

Verse 29

स च विश्वपतिर्भूत्वा ब्राह्मणो मे तपोवनम् । आगत्य भोजनार्थाय याचयामास शङ्करः । मया स्नातुं व्रजस्वेति चोदितो जाह्नवीं गतः ॥ २२.२९ ॥

而他——虽为宇宙之主，却示现为婆罗门——来到我修苦行的林苑。商羯罗向我乞食。我嘱咐他：“去沐浴吧。”于是他前往阇诃那维（恒河）。

Verse 30

तत्रासौ वृद्धकायेन द्विजरूपेण शङ्करः । मकरेण धृतस्तूर्णं अब्रह्महण्यमुवाच ह ॥ २२.३० ॥

在那里，商羯罗化作老者之身、婆罗门之相，迅即被摩伽罗（makara）擒住；随后他对阿婆罗诃摩尼亚（Abrahahmaṇya）说道。

Verse 31

ब्रह्महत्याभयात् तात मया पाणौ धृतस्ततः । धृतमात्रः स्वकं देहं दर्शयामास शङ्करः ॥ २२.३१ ॥

因畏惧犯下梵杀（brahma-hatyā）之罪的果报，亲爱的，我当时握住了他的手。就在被握住的刹那，商羯罗（Śaṅkara）显现了他自身真实的圣体。

Verse 32

ततो मामब्रवीद् देवः पाणिग्रहणमागताम् । भवती देवि मा किञ्चिद् विचारय तपोधने ॥ २२.३२ ॥

随后，那位天神对我——前来行“执手成婚”之礼者——说道：“噢，女神啊，噢，苦行功德之珍宝啊，切莫对任何事犹豫思量。”

Verse 33

एवमुक्ता त्वहं तेन शङ्करेण महात्मना । तदनुज्ञाप्य देवेशं भवन्तं प्रष्टुमागता । इदानीं यत्क्षमं कार्यं तच्छीघ्रं संविधीयताम् ॥ २२.३३ ॥

我既被大心的商羯罗（Śaṅkara）如此告诫，便在获得诸天之主的许可后，前来向你请问。如今凡属适当之事，愿即刻筹办，勿再迟延。

Verse 34

एवं श्रुत्वा तदा वाक्यं शैलराजो मुदा युतः । उवाच दुहितां धन्यां तस्मिन् काले वराननाम् ॥ २२.३४ ॥

山岳之主听罢此言，心生欢喜。其时，他对那位有福的女儿、容颜端丽者说道。

Verse 35

पुत्रि धन्योऽस्म्यहं लोके यस्य रुद्रः स्वयं हरः । जामाता भविता देवि त्वयापत्यवतामहम् । स्थापितो मूर्ध्नि देवानामपि पुत्रि त्वया ह्यहम् ॥ २२.३५ ॥

“女儿啊，我在世间实为有福，因为鲁陀罗——哈罗本尊——将成为我的女婿。噢，女神啊，因你我将成为有子嗣之人；诚然，女儿啊，也正因你，我甚至在诸天之中被安置于最尊崇的前列。”

Verse 36

स्थीयतां क्षणमेकं तु यावदागमनं मम । एवमुक्त्वा गतो राजा शैलानां ब्रह्मणोऽन्तिकम् ॥ २२.३६ ॥

“请只停留片刻，直至我归来。”言毕，国王前往群山之间，至梵天（Brahmā）座前。

Verse 37

तत्र दृष्ट्वा महात्मानं सर्वदेवपितामहम् । उवाच प्रणतो भूत्वा ब्रह्माणं शैलराट् ततः ॥ २२.३७ ॥

在那里，他见到大心的梵天——诸天之祖父——山王便恭敬顶礼，向梵天启言。

Verse 38

देवो मा दुहिता मह्यं तां रुद्राय ददाम्यहम् । त्वया देव अनुज्ञातस्तत्करोमि प्रसाधि माम् ॥ २२.३८ ॥

噢神明，她是我的女儿；我将她许配给鲁陀罗（Rudra）。既蒙你允准，神啊，我便如此行——愿你垂怜于我。

Verse 39

ततो ब्रह्मा प्रीतमना याहि रुद्राय तां शुभाम् । प्रयच्छोवाच देवानां तदा लोकपितामहः ॥ २२.३९ ॥

于是梵天心生欢喜，说道：“去吧，将那吉祥之事（吉祥之女）赐与鲁陀罗。”当时，诸世之祖、诸天之父如是宣言。

Verse 40

एवमुक्तः शैलराजः स्ववेश्मागम्य सत्वरम् । देवानृषीन् सिद्धसङ्घान् चामन्त्रयत सत्वरम् ॥ २२.४० ॥

山王既受此言，便迅速回到自己的居所，立刻召集诸天、诸仙圣（ṛṣi）以及悉达（Siddha）众会。

Verse 41

तुम्बुरुं नारदं चैव हाहाहूहूं तथैव च । स गत्वा किन्नरांश्चैव असुरान् राक्षसानपि ॥ २२.४१ ॥

他与图姆布鲁（Tumburu）和那罗陀（Nārada）同行，也与哈哈呼呼（Hāhāhūhū）同往；并且前往金那罗众，又及阿修罗与罗刹众。

Verse 42

पर्वताः सरितः शैलाः वृक्षाः ओषधयस्तथा । आगताः मूर्त्तिमन्तो वै पर्वताः सङ्गमोपलाः । हिमवद्दुहितुर्द्रष्टुं विवाहं शङ्करेण ह ॥ २२.४२ ॥

群山、诸河、岩峰、树木与药草亦皆来集；确然，诸山以有形之身而至，并携汇流处之石，为瞻礼喜马伐特（Himavat）之女与商羯罗（Śaṅkara）的婚礼。

Verse 43

तत्र वेदिः क्षितिश्चासीद् कलशाः सप्त सागराः । सूर्यॊ दीपस्तथा सोमः सरितो ववहुर् जलम् ॥ २२.४३ ॥

其处设有祭坛之坛座（vedi）与大地（kṣiti）；七大海如同诸净瓶（kalaśa）。太阳为灯，月亮亦然；诸河挟水而流。

Verse 44

एवं विवाहसामग्रीं कृत्वा शैलवराधिपः । प्रेषयामास रुद्राय समीपं मन्दरं गिरिम् ॥ २२.४४ ॥

如是备办婚礼诸具之后，群山之主便遣使致意于鲁陀罗（Rudra），往近旁之曼陀罗山（Mandara）。

Verse 45

स तदा मन्दरोक्‍तस्तु शङ्करो द्रुतमाययौ । विधिना सोमया पाणिं जग्राह परमेश्वरः ॥ २२.४५ ॥

其时，因曼陀罗之言相劝，商羯罗（Śaṅkara）迅速而来。依照仪轨，至上主（Parameśvara）执取苏摩（Somā）之手，以成婚盟。

Verse 46

तत्रोत्सवे पर्वतनारदौ द्वौ जगुश्च सिद्धा ननृतुर्वनस्पतीः । पुष्पाण्यनेकानि विचिक्षिपुः शुभाः ननर्तुरुच्चैः सुरयोषितो भृशम् ॥ २२.४६ ॥

在那庆典之中，帕尔瓦塔与那罗陀二圣同声歌咏；诸悉达起舞；林木亦摇曳如舞；无数吉祥之花纷纷散落；天界女众高声欢舞，兴致勃然。

Verse 47

तस्मिन् विवाहे सलिलप्रवाहे चतुर्मुखो लोकपरः स्वसंस्थः । उवाच कन्यां भव पुत्रि लोके नारी प्रभर्त्ता तव चान्यपुंसाम् ॥ इत्येवमुक्त्वा स उमां सरुद्रां पितामहः स्वं पुरमाजगाम ॥ २२.४७ ॥

在那婚礼之时，流水潺潺之间，四面之梵天（Brahmā）—以诸世界之安乐为念，安住于自身位分—对那少女说道：“女儿啊，于世间当如是：女子乃汝之引导与扶持，亦为他诸男子之引导与扶持。”言毕，祖父神（梵天）返归其城，留下乌玛与鲁陀罗同在。

Verse 48

जामातरं पर्वतराट् सुपूज्य विसर्जयामास विभुं स सोमम् । देवान्श्च दैत्यान् विविधानृषींश्च सम्पूज्य सर्वान् विविधैस्तु वस्तुभिः । विभूषणैर्वस्त्रवरान्नदानैः—र्विसर्जयामास तदाद्रिमुख्यान् ॥२२.४८॥

山岳之主在恭敬礼奉其女婿——威能之苏摩——之后，便送其辞归。又以种种供品敬礼诸众：诸天（Deva）、阿修罗族（Daitya）及诸仙（Ṛṣi），并同样遣送诸位群山之首，赐以饰物、上等衣服、佳肴与诸般赠礼。

Verse 49

स वीतशोको विरजो विशुद्धः शुभाननां देववराय दत्त्वा । उमां महात्मा हिमवानद्रिराजः पैतामहे लोक इवाध्वरे भात् ॥ २२.४९ ॥

大心之喜马梵——群山之王——离忧无垢，得以清净；将吉颜之乌玛奉与诸天之最胜者之后，他在祖先之界（paitāmaha）中光辉灿然，宛如身处祭祀之仪。

Verse 50

इतीरितेयं तव राजसत्तम प्रसूतिरॆषा न विदुर्यां सुरासुराः । स्वयम्भुदक्षादिराजः त्रिजन्मभिर्गौरीविवाहोऽपि मया सुकीर्तितः ॥ २२.५० ॥

如是，王中至胜者啊，你的世系已为汝宣说——此世系连诸天与阿修罗亦未能尽知。自生者（Svayambhū）所生之元初之王达叉（Dakṣa），以及高丽（Gaurī）历经三生之婚姻事迹，也已由我清晰叙述。

Verse 51

श्रीवराह उवाच । एवं सा गौरिनाम्ना तु कारणान्मूर्तिमागता । सम्बभूव यथा प्रोक्तं प्रजापालाय पृच्छते । ऋषिणा महता पूर्वं तपसा भावितात्मना ॥ २२.५१ ॥

圣瓦拉哈说道：因此，那位名为“高丽（Gaurī）”者，由于因缘而取具身相，正如先前所述那般显现，以答复护生主（Prajāpāla）的询问；此问早先由一位大圣仙提出，其自性已由苦行（tapas）所陶冶。

Verse 52

गौर्याः उत्पत्तिर् एषा वै कथिता परमर्षिणा । विवाहश्च यथा वृत्तस् तत्सर्वं कथितं तव ॥ २२.५२ ॥

高丽（Gaurī）的起源确已由至上圣仙宣说；而婚礼如何成就——这一切也都已向你详尽叙述。

Verse 53

एतत्सर्वं तु गौर्या वै सम्पन्नं तु तृतीयया । तस्यां तिथौ तृतीयायां लवणं वर्जयेन्नरः । यश्चोपोष्यति नारी वा सा सौभाग्यं तु विन्दति ॥ २२.५३ ॥

这一切确说是与高丽（Gaurī）相关，并在第三月日（tṛtīyā）得以圆满。于该第三日之月相日（tithi），人应戒盐；凡女子守持斋戒（upavāsa）者，便得“saubhāgya”——吉祥福分与婚姻之善缘。

Verse 54

दुर्भगा या तु नारी स्यात् पुरुषश्चातिदुर्भगः । एतच्छ्रुत्वा तृतीयायां लवणं तु विवर्जयेत् ॥ २२.५४ ॥

若女子不幸，男子亦极其不幸——闻此教诲后，当于第三月日（tṛtīyā）戒盐。

Verse 55

सर्वकामानवाप्नोति सौभाग्यं द्रव्यसम्पदम् । आरोग्यं च सदा लोके कान्तिं पुष्टिं च विन्दति ॥ २२.५५ ॥

由此可得一切所愿——saubhāgya（吉祥福分）与财物丰饶；并于世间恒得健康、光辉（kānti）与滋养强健（puṣṭi）。