Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 9

Devanagari script

उद्धरेत्पितृवर्गं च मातृवर्गं च मानवः । बाल्ये वयसि यत्पापं वार्द्धके यौवनेऽपि वा । क्षालयेच्चैव तत्सर्वं दृष्ट्वा कालेश्वरं हरम्

Transliteration

uddharetpitṛvargaṃ ca mātṛvargaṃ ca mānavaḥ | bālye vayasi yatpāpaṃ vārddhake yauvane'pi vā | kṣālayeccaiva tatsarvaṃ dṛṣṭvā kāleśvaraṃ haram

Translation

得见迦勒湿伐罗（Kāleśvara）——即哈罗（Hara）本尊——人便能超拔父系与母系两族。童年、青年乃至老年所造诸罪，皆因瞻礼迦勒湿伐罗而尽得洗净。

Word by Word

• उद्धरेत्: should lift up/deliver
• उद्धरेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उद् + √हृ (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• पितृवर्गम्: the group of fathers/ancestors
• पितृवर्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक) + वर्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चयार्थक/conjunction)

• मातृवर्गम्: the group of mothers/maternal ancestors
• मातृवर्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मातृ (प्रातिपदिक) + वर्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चयार्थक)

• मानवः: a man/person
• मानवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मानव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• बाल्ये: in childhood
• बाल्ये: Adhikarana (Time-locative/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: बाल्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; कालवाचक

• वयसि: in (that) age
• वयसि: Adhikarana (Time-locative/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वयस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; कालवाचक

• यत्: whatever
• यत्: Visheshana (Modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘पापम्’ इत्यस्य विशेषण (relative)

• पापम्: sin
• पापम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्षालयेत् इत्यस्य कर्म

• वार्द्धके: in old age
• वार्द्धके: Adhikarana (Time-locative/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वार्द्धक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; कालवाचक

• यौवने: in youth
• यौवने: Adhikarana (Time-locative/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: यौवन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; कालवाचक

• अपि: also/even
• अपि: Sambandha-bodhaka (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चय/अप्यर्थक particle: also/even)

• वा: or
• वा: Sambandha-bodhaka (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: अव्यय (विकल्पार्थक/disjunctive particle)

• क्षालयेत्: should wash away
• क्षालयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √क्षल् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चयार्थक)

• एव: indeed/just
• एव: Sambandha-bodhaka (Emphasis particle)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय (अवधारणार्थक/emphatic particle)

• तत्: that
• तत्: Visheshana (Modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘सर्वम्’ इत्यस्य विशेषण

• सर्वम्: all (of it)
• सर्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्षालयेत् इत्यस्य कर्म

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: √दृश् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (absolutive)

• कालेश्वरम्: Kāleśvara
• कालेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कालेश्वर (प्रातिपदिक) [काल + ईश्वर]
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘हरम्’ इत्यस्य विशेषण/नाम

• हरम्: Hara (Śiva)
• हरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: हर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāleśvara at Prabhāsa

Type: temple

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims approach the Kāleśvara liṅga with folded hands; a subtle stream of water and bilva leaves adorn the liṅga; ancestral figures are suggested in the background as being uplifted.

Characters & Entities

• Kāleśvara
• Hara
• Mahākāleśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva-darśana at Kāleśvara is portrayed as a powerful purifier that benefits not only the devotee but also their ancestral lineages.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāleśvara/Mahākāleśvara in Prabhāsa Kṣetra (within the Prabhāsakṣetramāhātmya of the Skanda Purāṇa).

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite is mandated here; the emphasis is on darśana (beholding) of Kāleśvara as the source of pāpa-kṣaya and lineage uplift.