Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 43

Devanagari script

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्रा वै वर्णसंकराः । अकामा वा सकामा वा प्रभासे ये मृताः शुभे

Transliteration

brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrā vai varṇasaṃkarāḥ | akāmā vā sakāmā vā prabhāse ye mṛtāḥ śubhe

Translation

婆罗门、刹帝利、吠舍、首陀罗，乃至种姓混合之人——无欲者或有欲者皆然——凡于吉祥的普罗婆娑（Prabhāsa）而终者，

Word by Word

• ब्राह्मणाः: Brahmins
• ब्राह्मणाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), बहुवचनम् (Plural)

• क्षत्रियाः: Kshatriyas
• क्षत्रियाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क्षत्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), बहुवचनम् (Plural)

• वैश्याः: Vaishyas
• वैश्याः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वैश्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), बहुवचनम् (Plural)

• शूद्राः: Shudras
• शूद्राः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शूद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), बहुवचनम् (Plural)

• वै: indeed
• वै: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निश्चय/अवधारणार्थक-अव्ययम् (particle: indeed)

• वर्णसंकराः: those of mixed castes
• वर्णसंकराः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वर्ण + संकर (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), बहुवचनम् (Plural)

• अकामाः: without desire
• अकामाः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अ + काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), बहुवचनम् (Plural); विशेषणम् (qualifying persons)

• वा: or
• वा: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-अव्ययम् (disjunctive: or)

• सकामाः: with desire
• सकामाः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स + काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), बहुवचनम् (Plural); विशेषणम्

• वा: or
• वा: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-अव्ययम् (or)

• प्रभासे: in Prabhāsa
• प्रभासे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम् (Singular)

• ये: who
• ये: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), बहुवचनम् (Plural)

• मृताः: dead; having died
• मृताः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: मृ (धातु) + त (कृत्-प्रत्यय)
• Form: भूतकृदन्तः (past participle), पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), बहुवचनम् (Plural)

• शुभे: in the auspicious (place)
• शुभे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम् (Singular); विशेषणम् (qualifying प्रभासे/क्षेत्रे)

Speaker

Śiva (continuation to Devī)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śivā / Pārvatī

Visual Art Cues

Scene: A panoramic gathering of people of all walks—ascetics, householders, merchants, warriors, laborers—within Prabhāsa; the atmosphere is solemn yet luminous, suggesting the sanctity of dying in the kṣetra.

Characters & Entities

• Prabhāsa
• Four varṇas
• Varṇa-saṅkara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The salvific power of a great kṣetra can uplift all—regardless of social category—when one’s final moment occurs within its sacred bounds.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa (Somnātha region), praised as auspicious even with respect to the end of life.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is prescribed; the verse emphasizes the spiritual significance of passing away in Prabhāsa.