Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 11

Devanagari script

तं प्रभावं विदित्वैवं सोमेश्वरसमुद्भवम् । अग्निष्टोमादिकाः सर्वाः क्रिया नष्टाः सुरेश्वरि

Transliteration

taṃ prabhāvaṃ viditvaivaṃ someśvarasamudbhavam | agniṣṭomādikāḥ sarvāḥ kriyā naṣṭāḥ sureśvari

Translation

天众之主母啊，既知此由苏摩伊湿伐罗（Someśvara）所生的非凡威力，一切如阿耆尼什多摩（Agniṣṭoma）等诸仪轨便渐趋衰落（被视为不再必要）。

Word by Word

• तम्: that
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; demonstrative pronoun ‘that’

• प्रभावम्: power, efficacy
• प्रभावम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रभाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• विदित्वा: having known
• विदित्वा: Sambandha (पूर्वकालिक क्रिया/Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: विद् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund): having known

• एवम्: thus
• एवम्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषणम्): thus

• सोमेश्वर-समुद्भवम्: arising from Someśvara
• सोमेश्वर-समुद्भवम्: Karma (Qualifier of object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सोमेश्वर (प्रातिपदिक) + समुद्भव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषसमासः (सोमेश्वरात् समुद्भवः = arising from Someśvara) विशेषणम् of प्रभावम्

• अग्निष्टोम-आदिकाः: beginning with the Agniṣṭoma (rites)
• अग्निष्टोम-आदिकाः: Karta (Qualifier/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अग्निष्टोम (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषसमासः (अग्निष्टोमः आदिः येषाम् = beginning with Agniṣṭoma) विशेषणम् of क्रियाः

• सर्वाः: all
• सर्वाः: Karta (Qualifier/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् of क्रियाः

• क्रियाः: ritual acts, rites
• क्रियाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क्रिया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• नष्टाः: destroyed, ceased
• नष्टाः: Karta-samānādhikaraṇa (Predicate adj./समनाधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: नश् (धातु)
• Form: क्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; predicate adjective with क्रियाः

• सुरेश्वरि: O Lady of the gods
• सुरेश्वरि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सुरेश्वरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

Speaker

Narrator (contextual; within Prabhāsakṣetra Māhātmya dialogue)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Someśvara (Somnātha)

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Sureśvarī (Devī)

Visual Art Cues

Scene: A symbolic tableau: Agniṣṭoma altar fires dim while the Somnātha liṅga blazes brighter; priests set aside ladles as pilgrims stream to the temple, indicating a civilizational pivot.

Characters & Entities

• Someśvara
• Sureśvarī
• Agniṣṭoma

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The sanctity of Someśvara at Prabhāsa is portrayed as so potent that elaborate sacrifices seem secondary.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa Kṣetra, especially Someśvara’s presence and power.

What ritualistic prescription is mentioned?

Agniṣṭoma and related yajñas are referenced, but the verse implies the tīrtha’s grace eclipses them.