Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

Devanagari script

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि लिंगं पापप्रणाशनम् । कपिलेश्वरस्यैशान्यामुत्तरेण व्यवस्थितम्

Transliteration

īśvara uvāca | tato gacchenmahādevi liṃgaṃ pāpapraṇāśanam | kapileśvarasyaiśānyāmuttareṇa vyavasthitam

Translation

自在天说道：随后，噢大女神，应前往那能灭罪的林伽；它位于迦毗罗自在天之东北方位的北侧。

Word by Word

• ईश्वरः: Īśvara
• ईश्वरः: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (परिपूर्ण/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• ततः: then/thereafter
• ततः: Desha-Kala (Temporal/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय; तद्-तसिल्)
• Form: अव्यय, तसिल्-प्रत्ययान्त; क्रम/अनन्तरार्थे (thereafter)

• गच्छेत्: should go
• गच्छेत्: Kriya (Injunction/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √गम् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• महादेवि: O great goddess
• महादेवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; समासः: महती देवी

• लिङ्गम्: liṅga (Śiva emblem)
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• पापप्रणाशनम्: destroyer of sins
• पापप्रणाशनम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पाप (प्रातिपदिक) + प्रणाशन (प्रातिपदिक; √नश् (धातु) + प्र- उपसर्ग, ल्युट्/अन-प्रत्यय)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः: पापस्य प्रणाशनम्; 'लिङ्गम्' इत्यस्य विशेषणम्

• कपिलेश्वरस्य: of Kapileśvara
• कपिलेश्वरस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: कपिलेश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• ऐशान्याम्: in the northeast (direction)
• ऐशान्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: ऐशानी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; दिक्शब्दः (northeast direction)

• उत्तरेण: to the north (of)
• उत्तरेण: Adhikarana (Spatial/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: उत्तर (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय-प्रयोग (तृतीया-एकवचनरूपेण अव्ययीभावार्थे), अर्थे: 'उत्तरतः/उत्तरदिशि' (to the north of)

• व्यवस्थितम्: situated/placed
• व्यवस्थितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: व्यवस्थित (कृदन्त; √स्था (धातु) उपसर्ग: वि + अव, क्त-प्रत्यय)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; 'लिङ्गम्' इत्यस्य विशेषणम्

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Jaradgaveśvara-liṅga (introduced as pāpa-praṇāśana; located north/Īśānya of Kapileśvara)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: Śiva (Īśvara) instructs Mahādevī, pointing toward the north-eastern quarter of Kapileśvara where a sin-destroying liṅga stands; the landscape suggests coastal Prabhāsa with shrine markers and pilgrims moving in a prescribed direction.

Characters & Entities

• Īśvara (Śiva)
• Mahādevī
• Kapileśvara
• Liṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage is mapped as a purificatory journey: approaching specific Śiva-liṅgas is presented as a means of pāpa-kṣaya.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A sin-destroying liṅga shrine near Kapileśvara within Prabhāsa Kṣetra—introduced as the next pilgrimage point.

What ritualistic prescription is mentioned?

A directive to proceed (gacchet) to the specified liṅga as part of the tīrtha-yātrā sequence.